Puan
8.810 üzerinden
Sümer uygarlığını yalnızca arkeolojik bir geçmiş olarak değil, insan düşünce tarihinin başlangıç noktalarından biri olarak ele alır. Metinlerdeki yasalar, mitler ve günlük kayıtlar; yazının icadıyla birlikte insan zihninin soyuttan somuta nasıl geçtiğini açık biçimde gösterir.
Sümerler’de dikkat çeken unsur, yalnızca “ilkler” listesi değildir; şehirleşme, hukuk ve inanç sisteminin birlikte gelişmiş olmasıdır. Bu yapı, erken devlet organizasyonunun nasıl oluştuğunu anlamak açısından temel bir referans sunar.
Türkiye’de ise bu konuya erken dönemde ilgi gösteren isimlerden biri Mustafa Kemal Atatürk’tür. Atatürk, Türk Tarih Tezi kapsamında Sümerleri insanlık tarihinin önemli başlangıç halkalarından biri olarak değerlendirmiş, Mezopotamya uygarlıklarına akademik ilginin artmasını teşvik etmiştir. Bu yaklaşım, tarih yazımında yerli bir bakış açısı oluşturma çabasının parçasıdır.
Sonuç olarak bu eser, sadece eski bir medeniyeti anlatmaz; aynı zamanda insanlık tarihinin nasıl okunması gerektiğine dair bir perspektif sunar.
Puan vermedi·440 syf.·
2026 3. kitabı
Samuel Noah Kramer’in "Sümerler" kitabını elime aldığımda, dürüst olmak gerekirse bu kadar sarsılacağımı beklemiyordum. Genelde bu tarz akademik eserler, insanı tarihler ve krallar listesiyle boğar. Ama Kramer başka bir şey yapmış; o, sanki 5000 yıl öncesinin mahalle kahvesine gidip oradaki insanlarla dertleşmiş gibi anlatıyor. Kitabı okurken kendimi sürekli şunu düşünürken buldum: "Yahu, aradan binlerce yıl geçmiş ama biz hala aynıyız." Bir okul çocuğunun kâtip olma yolunda yediği dayaktan şikayet etmesi ya da bir babanın oğluna "Neden serserilik ediyorsun, oku da adam ol" minvalindeki azarları... Bunlar bize çok tanıdık değil mi?
Kramer'in en büyük başarısı, Sümerleri sadece "icat çıkaran bir halk" olmaktan çıkarıp, onları kanlı canlı, hırslı, korkak, dindar ve adalete aşık insanlar olarak resmetmesi. Kitapta geçen o "ilkler" (ilk meclis, ilk kanunlar, ilk vergi indirimi) sadece birer veri değil; o günkü insanın toplum olma sancısının kanıtları. Mezopotamya’nın o balçıklı toprağında kurulan medeniyetin, bugünkü dijital dünyamızın temel yazılımı olduğunu görmek insanı hem mütevazılaştırıyor hem de bir parça ürkütüyor.
Eğer tarih sizin için sadece geçmişte kalmış tozlu bir yığın değilse, aksine "bugün kimiz?" sorusunun cevabıysa, bu kitap tam bir başucu eseri. Makine dilinden uzak, her satırında kâşif bir ruhun heyecanını taşıyan bu metin, size sadece Sümerleri değil, insanın değişmez özünü anlatıyor. Okurken Dicle’nin suyunun sesini ve o kil tabletlerin sertliğini parmaklarınızda hissedeceksiniz. Bu bir kitap değil, insanlığın çocukluk albümü.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Dünyanın önde gelen Sümerolglarından olan Samuel Noah Kramer'in yazdığı kitapta Sümerlerle ilgili merak edilen birçok soruya cevap bulabilirsiniz. Kitap çivi yazısının çözülmesi ve kazıların başlama tarihiyle konuya giriyor. Ardından çözülen tabletler üzerinden Sümerlerin tarihi, dini, mitolojisi, günlük yaşamı, eğitimi, edebiyatı gibi birçok konuya açıklık getiriyor. Sondan bir önceki bölümde Sümer tabletleriyle Kitabı Mukaddes'teki benzerliklere kısaca değinmiş. Konuya bilim adamı ciddiyetiyle yaklaşmış ve herhangi bir saptırmaya yer vermemiş. Konuya ilgi duyanların mutlaka okuması gereken bir kitap. Daha önce Sümerlerle ilgili Muazzez İlmiye Çığ'ın kitaplarını ve Gılgamış Destanı 'nı okumuştum. Bu kitap birçok konuyu barındırması açısından daha doyurucu geldi.
Sümerler Üzerine
Belli araştırmalarda ilerleyen herkesi zaten bu kitap kendisine çekecektir.
Sümerler, tarih sahnesinde oldukça özel bir yerde bulunmaktadır. Çok fazla ana konunun odağındaki duruşlarıyla, bir kimsenin var oluşu bakımından kendini anlamlı kılacak sorularını cevaplayacak olan medeniyet. Elbette bütün soruları değil. En azından soru sorma yollarını gösterecek, soruları tahkim edecektir.
Sümer, bugün hayatımızda olan pek çok kavramın, şaşılacak derecede çok sayıdaki öncüllerini barındırmasıyla oldukça cezbedici. Sümerler belli konularda, yaşadıkları dönemin şartları hesaba katıldığında, "modern insandan" çok daha ileride.
Müellife gelince; büyük bir çabayla esere hayat vermiş. Çabası muhteşem, yadsınamaz, onu eleştirme hakkını kendimde bulmuyorum. Fakat pek temkinli yaklaştığı halde bazı muğlak sayılabilecek noktalarda kesinliğe varacak yorumlarda bulunmuş. Söz konusu yorumlar az bir yer tutsa da dikkat edilmeli.
İyi okumalar.
Kitap Sumer ülkesinin toplumsal, kültürel, dini yapısı hakkında genis bilgilere yer veriyor. Kramer, bulunan tabletlerin çevirileri uzerinden cikarimlar yapiyor. Sumer tarihine meraklı herkes okumali.
