Sovyetler Birliği ve Doğu Avrupa'nın çöküşüyle ‘totalitarizm' kavramının da güncelliğini yitirdiğini düşünenler hayli fazla. Sadece, komünist rejimleri Nazi rejimiyle benzeştirmeye hizmet eden bir Soğuk Savaş silahı diye düşünülen bu kavrama dünya solu da pek sıcak bakmazken, Türk solu zaten hiç itibar etmemişti. Solun şimdiki ‘defansif' konumuna bir ölçüde bu kayıtsızlık da katkıda bulundu. Simon Tormey'nin kitabı söz konusu kayıtsızlığı kırabilecek olması açısından önemli. Kitabın temel kaygısı belli siyasal rejimlerin totaliter olup olmadığı konusunda zaten var olan birçok teze bir yenisini eklemek değil! En önemli beş totalitarizm kuramcısı olan Friedrich, Arendt, Schapiro, Marcuse ve Heller'den yola çıkarak özelde totalitarizm genelde siyaset hakkında düşünme yöntemlerinin içerdiği tehlikelere dikkat çekmek. Tormey, Wittgenstein ve Derrida felsefelerinden esinlenen bir yaklaşım geliştirerek toplumsal hayatın alması gereken biçim, insan ihtiyaçlarının ve özgürlüğün doğası gibi özleri gereği tartışmaya açık kalması gereken konularda nihai ve total kuramlar oluşturma çabasının da özünde baskıcı ve antidemokratik bir karakter taşıdığını gösteriyor. “Nihai doğruları en iyi ben bilirim” gibi sınırlayıcı düşünme yöntemlerinin baskın olduğu ülkemizde, böylesi tehlikelere dikkat çeken ve dinamik bir düşünme yöntemi için önemli ipuçları veren son derece önemli bir kitap Totalitarizm.“Totaliter egemenliğin ortaya çıkmasına ve sürmesine neden olan şey, totaliter bir idealin peşinde koşulmasıdır diyen Tormey, fiilen ne tür özgürlüklerden yararlandığımızı ve refaha kavuşmak için ne tür özgürlüklere gereksinim duyduğumuzu açıklığa kavuşturmak için bile olsa bu konunun tartışılmasının önemli olduğunu vurguluyor.”
280 sayfa (7 sa. 56 dk.) · Ayrıntı Yayınları
Simon Tormey
