Yazar:
Avi Shlaim
Çevirmen:
Zahide Tuba Kor
Tahmini Okuma Süresi:
6 sa. 41 dk.
Sayfa Sayısı:
236
Basım Tarihi:
8 Nisan 2025
Yayınevi:
Küre Yayınları
Orijinal Adı:
Three Worlds: Memoirs of an Arab-Jew
ISBN:
9786256624160
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Oxford'dan eleştirel Irak Yahudisi tarihçi Shlaim'in hatıratı, bilhassa Irak dönemi ve 1950'lerdeki İsrail toplumu ve siyaseti üzerine çok iyi bir okuma. Özellikle Yahudiler içinde Siyonistlere duyulan hınç, Irak'taki iki bin yıllık barışın bozulması gibi bahisler dikkat çekici
7/10
2026 3. kitabı
FSM Vakıf Üniversitesi Makdis Araştırmaları Kulübü’nün yıl içerisinde okuduğumuz son kitabıydı. Diğer kitaplara oranla, daha uzun olan bu kitap, gayet akıcı okunan bir otobiyografi. Yazar Avraham/Avi Shalaim revizyonist bir tarihçi. Arap-Yahudisi olarak Bağdat’ta doğan Avi, kendi hayat hikayesini, kendi aktarıyor. Elinden geldiğince dürüstçe ve özenle hazırlanmış bir eser.
Halen yaşamakta olan Avi, geçtiğimiz günlerde Türkiye’de de bir söyleşiye gelmişti. Onun hikayesi bana kalırsa, Bağdat’ın bombalanmasından önce, çoğunlukçu, kozmopolit bir Iraklı olması, sadece tanımlayıcı özellik olarak “Yahudi” azınlık olması iken, 3’ü siyonist yapı tarafından patlatılan bombalardan ve Irak’ta yaşadığı Arap ırkçılığı yüzünden yaşadıklarıyla başlıyor. İsrail’e tüm bu sorunlar yüzünden göç etmek zorunda kalan Avi ve ailesi, İsrail’de de, Avrupa merkeziyetçi algı yüzünden ikinci bir dışlanma yaşıyor. Tıpkı diğer Seferad (Doğulu/Arap) Yahudileri gibi. İsrail hükümeti Aşkenazi (Avrupadan gelen Batılı) leri “ilerici” olarak gören, Arap Yahudilerinin “vahşi sürüler” olduğunu düşünen bir yapıda. İsrail’in Batılı bir devlet olduğunu kanıtlamak istercesine yaptığı tüm politikalarla Doğuluları “medeni” (!) yapmanın hayati önem taşıdığını söylemekten geri kalmıyor.
Daha sonra da okumak için gittiği bir İngiltere serüveni var tabi ki. Bu Arap ırkçılığı ve siyonist yapının arasında sıkışıp ezilen Avi için, kendi milletine dışarıdan bakmasını sağlayan bir dönüm noktası. Araya İsrail milliyetçiliğini zerk eden İsrail mecburi askerliğini yapmasını saymazsak, İngiltere, ona İsrailin Filistin’deki yerleşimci-sömürgeci yapısına daha iyi hakim olmasını sağlıyor. Bunda tabi ki, İsrail eğitim sisteminin aksine, İngiltere’nin Filistin hakkındaki tarih anlatımının daha ılımlı ve gerçeğe yakın olması
Siyonizmin bir Arap-Yahudisi ailenin gözünden anlatıldığı bu eser, israilin kuruluşundan günümüze kadar olan sürecine ışık tutuyor. Olayları hep siyasi bir gözle değil de bireylerin hayatındaki etkisi üzerinden de okumamız gerektiğini düşünüyorum. Bir Iraklı Seferad Yahudisinin de Siyonist hareketler sonucu hayatı, en az 48 nekbesine uğramış Filistinli Araplar kadar alt üst olmuş. Aşkenazi- Seferad Yahudisi ayrımı da bana " insanlar eşittir, bazıları daha eşittir" sözünü anımsattı. Siyonizm ve Yahudiliğin ayrımına bu kitapla vardım diyebilirim. İlgilisine tavsiye ederim.
Bu kitabı Zahide Tuba Kor çevirmemiş olsaydı herhalde listeme hiç giremezdi. Yahudilere karşı öfkemin ve önyargılarımın nedenleri açık olsa gerek. Her ne kadar siyonist ve yahudi arasındaki farkı bilmek ve kişilere bu şekilde yaklaşmak gerektiğinin farkında olsam da , İtrail'in yaptıklarına karşı olan çok fazla yahudinin olduğunu düşünmediğim için hepsini aynı kefeye koymakta pek tereddüt etmiyorum. (İnşallah ben yanılıyorumdur)
"Bir topluluğa olan kininiz sizi adaletsizliğe sevketmesin." ayetini sık sık hatırlamak zorunda kaldım okurken. Çünkü itrail devletinin kurulması ile beraber ayyuka çıkan ve bunu kışkırtan itrailin yaptıkları sonucu yerlerinden yurtlarından edilen arap yahudilerinin yaşadıklarına hiç empati veya sempati duyamadım.
Ama kitap, Arap yahudileri itraile çekmek için siyonistlerin Arap ülkelerinde kaos çıkarttığını, terör saldırıları düzenlediğini -yahudinin ağzından- göstermesi açısından önemli. Daha önce Roger Garaudy'nin kitabında da Nazilerin holokostunun siyonistler tarafından desteklendiğini okumuştum. Ayrıca mizrahi veya aşkenaz denilen doğudan gelen yahudilerin itrailde nasıl ikinci sınıf insan muamelesi görüp ayrımcılığa uğradıklarını da yine yazarın anıları üzerinden görmüş oluyoruz.
Son kısımlarda yazar itrailin Filistin politikalarını şiddetle eleştirirken kitabı şu şekilde bitiriyor:
"Arap-yahudi bir arada varoluşu ailemin ve benim zihnimizde bir tahayyülden ibaret değil bunu bizzat tecrübe ettik ona dokunduk...Kısa vadede ilerleme ihtimali konusunda ihtiyatlı bir karamsarım, ancak uzun vadede İ.rail -Filistin çatışmasına barışçıl bir çözüm şansı konusunda daha iyimserim.21.yüzyılda apartheid tek kelimeyle sürdürülebilir değildir. Abba Eben gibi ben de milletlerin tıpkı bireyler gibi diğer tüm alternatifleri tükettikten sonra rasyonel
Reklam
Yazar Hakkında
Avi ShlaimYazar · 3 kitap
Britanyalı tarihçi Avi Shlaim (d. 31 Ekim 1945) Oxford Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde profesördür. Shlaim aynı zamanda Britanya Akademisi'nin üyesidir.
Özellikle Arap-İsrail Çatışması konusundaki çalışmalarıyla tanınan bir tarihçi olan Shlaim, Siyonizm ve İsrail'in tarihi üzerine önemli değerlendirmelerde bulunan bir grup İsrailli tarihçinin oluşturduğu Yeni Tarihçiler grubunun önde gelen üyelerindendir
Shlaim Irak'ın başkenti Bağdat'ta Yahudi anne ve babanın çocuğu olarak doğdu. Ailesiyle beraber İsrail'e göç etmesine rağmen, 16 yaşında, Birleşik Krallık'ta bulunan bir Yahudi okulunda eğitim almak için İsrail'den ayrıldı. Shlaim 1960'ların ortalarında, İsrail Savunma Kuvvetleri'nde görev almak için İsrail'e geri döndü. 1966 yılında, Cambridge Üniversitesi'nde bulunan Jesus College'da tarih eğitimi almak için tekrar Britanya'ya gitti. Burada yüksek lisans derecesini aldı ve Balfour Deklerasyonu sırasında Britanya Başbakanı olan David Lloyd George'un çocuğunun torunu ile evlendi. Shlaim halen Britanya'da yaşamaktadır ve hem Birleşik Krallık hem de İsrail pasaportu taşımaktadır.
Shlaim 1970 yılında Londra Ekonomi Okulu Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde yüksek lisans derecesi Reading Üniversitesi'nden ise doktora derecesi aldı. Shlaim, Reading Üniversitesi Siyaset Bilimi bölümünde 1970-87 döneminde önce öğretim görevlisi daha sonra ise doçent olarak görev aldı.
