Yazar:
Jan Gevr
Çevirmen:Hüseyn Əhədi
Tahmini Okuma Süresi:
18 sa. 22 dk.
Sayfa Sayısı:
648
Basım Tarihi:
2012
Yayınevi:
Hüquq ədəbiyyatı
Ülke:
Azerbaycan
Dil:
Azerbaycanca
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
"Xacə Şah" əsərinin janrı tarixi romandır. Lakin bu əsərdə bədiilik özünü çox göstərmir, daha çox xronika tərzindədir. Bununla belə, Nadir şahın ölümündən ta Ağa Məhəmməd şah Qacarın ölümünə kimi Yaxın Şərqdə baş verən hadisələr haqqında ətraf məlumat almaq üçün çox yaxşıdır.
Adından da göründüyü kimi, əsas yer Ağa Məhəmməd xana ayrılıb. Kitabdan anlayırıq ki, Ağa Məhəmməd əslində o dövrə görə qəddar deyilmiş, belə ki, qarın cırmaq, göz çıxarmaq, baş kəsmək o dövrçün adi tədbirlər imiş. Lakin Kirman və Tiflisdə törətdiyi faciələr onun bütün nailiyyətlərinə, müsbət keyfiyyətlərinə kölgə salır...
Əsərdə Ağa Məhəmmədin Azərbaycan, o cümlədən Qarabağa hücumu barədə də məlumatlar var. Məsələn, Qarabağdakı məşhur Topxana toponimi necə yaranıb? Müəllif göstərir ki, Ağa Məhəmməd Şuşanı mühasirədə saxlayanda topları bir yerə cəmləyir ki, bura da sonradan "Topxana" adlanır.
Əsər Nadir şah Əfşarın öldürülməsindən Ağa Məhəmməd şah Qacarın öldürülməsi və Fətəli şahın üsyankarları cəzalandırmasına qədər olan dövrü (1747-1799) əhatə edir. Əslində əsərə tarixi roman demək, o qədər də, düzgün deyil. Bəzi hissələrdə bədiilik özünü göstərsə də, bəzi hissələrdə elmilik daha çox nəzərə çarpırdı. Əsər yazılarkən həm Qacar, həm də Avropa tarixçilərinin yazılarından istifadə olunub.
Maraqlı, tarix öyrənərkən çox da diqqət etmədiyimiz faktlarla zəngin bir kitab idi. Əsər boyunca Ağa Məhəmməd şah Qacarın ağıllı, bilikli bir hökmdar olduğunu görürük. Lakin düşmənləri tərəfindən hər zaman onun mənfi cəhətləri qabardılır və bununla da müsbət cəhətləri kölgədə qalır. Hal-hazırda da onun dövləti birləşdirmək uğrunda apardığı mübarizədən yox, etdiyi zalımlıqlardan daha çox danışılır. Amma əsərin müəllifinin də dediyi kimi: "Ağa Məhəmməd şah Qacarın rəhmsizliyi o zamanın rəsminə görə olub, ondan kənara çıxmırdı. Baş kəsmək, kor etmək və qarın cırmaq kimi cəzalar adi tədbirlər idi".
