Atilla Kuru
@kitapkolisi
Reklam
Kitap, en baştan itibaren Kuran metninin tarihselliğini, dolayısıyla içinde bulunduğu toplumun şartlarından ve Hz. Muhammed'in kişiliğinden/uygulamalarından ayrı düşünülemeyeceğini sağlam bir metodolojiyle anlatıyor. Bu konuda verilen örneklerin çoğu iyi bir şekilde ele alınırken bazı konular daha yüzeysel geçilmiş. Yazarın, Kuran'a ilişkin birçok yorumuna katılmakla birlikte bazı eleştirilerinin yeterince temellendirilmediğini belirtmeliyim. Bu tarz kitaplarda çoğunlukla gördüğümüzün aksine Hasan Aydın konuya son derece objekltif yaklaşıyor. Üslubu da son derece düzgün. Olumlu ve olumsuz yargılar belirtirken kullandığı kelimeleri dikkatlice seçmiş. Bir müslüman için net bir şekilde konfor alanını zorlayacak bir eser. İnançsız bir kişi için ise ahlak kavramının göreliliği bağlamında iyi bir okuma olabilir.
Ciddi emeklerle oluşturulmuş bir eser. İlk üç asırdaki hadis alimlerinin hayatları, eserleri, ders verdikleri ve kendisinden ders aldıkları kişiler hakkında pek çok bilgi içeriyor.
Kitabın, hadis konusundaki bazı yanlış bilgilere güzel cevaplar içerdiğini düşünüyorum: Bunlardan ilki, hadislerin ilk üç asırda tamamen sözlü aktarıma dayalı olduğu yanılgısı. Kitap, ilk yüzyıldan itibaren hadis aktarımında yazılı kaynakların bolca kullanıldığını gösteriyor.
İkincisi ise hadislerin halk arasındaki rivayetlerden derlendiği yanılgısı. Bunun aksine kitap, hadis külliyatının daha en başından itibaren bu konuya ömrünü vakfetmiş uzmanların çabalarıyla oluştuğunu; elimizdeki hadislerin çoğunun bizlere bu uzmanların(alimlerin) rivayetiyle geldiğini gösteriyor. Kitabın, hadisleri dinin kaynağı olarak kabul etmeyen insanların sıkça değindikleri bu iki konuya ilişkin -nispeten- güçlü argümanlar içerdiğini düşünüyorum.
Üçüncü mesele ise diğerlerinin aksine hadisleri dinin kaynağı olarak kabul edenlerin metedolojisinin aleyhinde: Sahih kabul edilen kaynaklardaki hadislere -özellikle de Buhari ve Müslim'de olanlara- karşı ciddi bir güven olmasına ve bu hadislerin üzerine pek çok dini hüküm bina edilmesine rağmen kitapta, bu hadisleri rivayet eden pek çok alimin birileri tarafından güvenilir olmamakla, yalancılıkla, güvenilir olup zaman zaman hata etmekle eleştirildiğini görüyoruz. Tarafsız bir gözle okunduğu zaman, birçok alimin birbirinin ilmini, metodunu, güvenilirliğini eleştirdiği bir ortamda doğru bilgiye ulaşıldığından nasıl emin olunacağı büyük bir soru işareti. Ancak bu durum bir yandan da hadislerin çoğunun Emevi Dönemi'nde uydurulduğu tezini de çürütüyor. Çünkü farklı coğrafyalardan ve farklı ekollerden olan, birbirilerini çok sert eleştiren insanlardan bize ulaşmış
Reklam