İslam toplumlarının her medeniyet hamlesinde olduğu gibi. İlhan vardır tabiatla ilişkilidir. Yunan ve Roma medeniyetlerinin doğuşunda görüldüğü gibi. Bu iki uygarlığın ilhamı anlaşılıyor ki insana çeviren en yakın dünya güçleri ve içten iten insan irade ve enerjisinden geliyor. Fakat daha eski medeniyetlere doğru gidildikçe ilhamın kaynak alanı genişler.
Mezopotamya medeniyetlerinin ilhamı gökyüzünden gelir. ...
Mısır medeniyeti ise Mezopotamya medeniyetlerinin aksini ilhamı gökyüzünde değil, topraktan adeta toprağın derinlerinden, arz edilen bir yer altından alıyordu. ...
Yunan uygarlığında deniz, sis, ufukları süsleyen zeytin yeşilliği, hayal gücünü, şiirli bir hayli göz aldatıcı tatlı felsefe düşlerine ve dayanılmaz yalanı önceden belli mitler masası havası yine sürüklüyordu. ...
Hint ve Çin medeniyetleri, bir nevi, Yunan ve Mısır medeniyetlerinin doğu simetrikleridir. Bir farkla ki batıda zihin ve hayal üzerinde olan işlem doğrudan insan duyuşları ve davranışları üzerinden olup bitmiştir. ...
İslam medeniyetinde ilham kaynağı vahiydi. Kutsal kitap gerek zihin, gerek ruh gerek insan davranışları için belli idealleri bizim için bir sır olan bir yol, Meleği aracılığı ki a, Allah tarafından peygamberlerin kalbine indirilen vahiylerin toplamı olarak İslam medeniyetinin belli başlı kaynağı olmuştur.