i̇
İnsan ve Allah
3 üyeTakip
İNSAN: İRÂDE ve MEYLETME KABİLİYETİ VERİLEN...
Johann Gottfried Herder’e göre insan, tabiatta yaşayan bir canlı olmaktan çok, tarihte var olan bir ruhtur. Tarih, insanın kendini bulduğu mekândır. İnsanı diğer varlıklardan ayıran şey, “kültür kurma” kudretidir. Kültür, insanın doğaya verdiği ikinci biçimdir. Bu biçim, dille, san'atla, dinle, hukukla, ahlâkla, gelenekle görünür hâle gelir. Dolayısıyla insan, kendi tabiatını kültür aracılığıyla tamamlar. Herder burada bir denge kurar: Kültür, tabiatı reddetmez; onu içererek aşar. İnsan, tabiatın içindeki gizli anlamı açığa çıkaran bir sanatçıdır. Bu anlamda tarih, doğanın kendi potansiyelini insan eliyle gerçekleştirme sürecidir. Herder, insanın bu olgunlaşma sürecini Tanrı’nın planına bağlar. Tanrı, insana “özgürlük” ve “yönelme” kabiliyeti vermiştir. İnsan, bu kabiliyeti doğru kullanırsa kemale erer; yanlış kullanırsa yozlaşır. Dolayısıyla insan, hem Tanrı’nın eseri hem de kendi kendisinin mimarıdır.
-Reha Kansu, "Tarih Metafiziği (2): Johann Gottfried Herder", besincidevre.org, 3 Kasım 2025-İnsan ve Allah
Johann Gottfried Herder’e göre insan, tabiatta yaşayan bir canlı olmaktan çok, tarihte var olan bir ruhtur. Tarih, insanın kendini bulduğu mekândır. İnsanı diğer varlıklardan ayıran şey, “kültür kurma” kudretidir. Kültür, insanın doğaya verdiği ikinci biçimdir. Bu biçim, dille, san'atla, dinle, hukukla, ahlâkla, gelenekle görünür hâle gelir. Dolayısıyla insan, kendi tabiatını kültür aracılığıyla tamamlar. Herder burada bir denge kurar: Kültür, tabiatı reddetmez; onu içererek aşar. İnsan, tabiatın içindeki gizli anlamı açığa çıkaran bir sanatçıdır. Bu anlamda tarih, doğanın kendi potansiyelini insan eliyle gerçekleştirme sürecidir. Herder, insanın bu olgunlaşma sürecini Tanrı’nın planına bağlar. Tanrı, insana “özgürlük” ve “yönelme” kabiliyeti vermiştir. İnsan, bu kabiliyeti doğru kullanırsa kemale erer; yanlış kullanırsa yozlaşır. Dolayısıyla insan, hem Tanrı’nın eseri hem de kendi kendisinin mimarıdır.
-Reha Kansu, "Tarih Metafiziği (2): Johann Gottfried Herder", besincidevre.org, 3 Kasım 2025-İNSAN: AYNA...İnsan ve Allah
Hümanite, insanın kendi özünü -yani duyarlılığını, merhametini, güzellik duygusunu- zaman içinde olgunlaştırmasıdır. Herder’e göre insan, doğuştan tam değildir. O, bir “oluş varlığı”dır; kendini zaman içinde eğitir. Tarih, işte bu eğitim sürecinin sahnesidir. Her toplum, her çağ, bu insanlık idealinin bir merhalesidir. Bazısı çocukluk, bazısı gençlik, bazısı olgunluk gibidir. Hümanite, bir hedef değil, bir seyrdir. Herder, insanlığın bir noktada duracağını düşünmez; her zaman yeni bir öğreniş, yeni bir derinleşme mümkündür. İlerleme, teknik değil, ruhî bir ilerlemedir. Bu yüzden tarih, insanlığın “kendi ruhunu terbiye etmesi”dir. “Tarih, insanın Tanrı’nın suretinde olgunlaşma çabasıdır.”
Johann Gottfried Herder, insanı hem tabiatın, hem tarihin, hem Tanrı’nın aynası olarak görür. İnsan, yaratılmışların en güçsüzü değil, anlam kurabilme yetisiyle en zengini; tabiata en bağlısı değil, onun şuuruna varabileni; tarih boyunca hatâlar yapan ama bu hatâlardan öğrenen bir ruh varlığıdır.
-Reha Kansu, "Tarih Metafiziği (2): Johann Gottfried Herder", besincidevre.org, 3 Kasım 2025-
Johann Gottfried Herder, insanı hem tabiatın, hem tarihin, hem Tanrı’nın aynası olarak görür. İnsan, yaratılmışların en güçsüzü değil, anlam kurabilme yetisiyle en zengini; tabiata en bağlısı değil, onun şuuruna varabileni; tarih boyunca hatâlar yapan ama bu hatâlardan öğrenen bir ruh varlığıdır.
-Reha Kansu, "Tarih Metafiziği (2): Johann Gottfried Herder", besincidevre.org, 3 Kasım 2025-
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
AHLÂKÎ ÖZGÜRLÜK ve SORUMLULUK...Johann Gottfried Herder'e göre: Tanrı, insana yalnızca varlık değil, ahlâkî özgürlük de vermiştir. Bu özgürlük, sorumluluk demektir. İnsan, yaratılış itibarıyla iyiliğe yatkındır; kötülük, onun eksik tabiatından değil, yanlış yönelişlerinden doğar. Tarih boyunca insanlığın vazifesi, bu özgürlüğü hikmetle kullanmak, kendi iç potansiyelini Tanrı’nın irâdesiyle uyum içinde gerçekleştirmektir. Bu sebeple Herder’in insan anlayışı, derin bir imân antropolojisidir. İnsan, Tanrı’nın sûretini taşır, ama bu sûreti tamamlamak için yaşar. Hayat, insanın ruhunu eğiten bir yolculuktur. Her çağ, her toplum, bu büyük terbiye zincirinin bir halkasıdır.
-Reha Kansu, "Tarih Metafiziği (2): Johann Gottfried Herder", besincidevre.org, 3 Kasım 2025-İnsan ve Allah
Johann Gottfried Herder'e göre: Tanrı, insana yalnızca varlık değil, ahlâkî özgürlük de vermiştir. Bu özgürlük, sorumluluk demektir. İnsan, yaratılış itibarıyla iyiliğe yatkındır; kötülük, onun eksik tabiatından değil, yanlış yönelişlerinden doğar. Tarih boyunca insanlığın vazifesi, bu özgürlüğü hikmetle kullanmak, kendi iç potansiyelini Tanrı’nın irâdesiyle uyum içinde gerçekleştirmektir. Bu sebeple Herder’in insan anlayışı, derin bir imân antropolojisidir. İnsan, Tanrı’nın sûretini taşır, ama bu sûreti tamamlamak için yaşar. Hayat, insanın ruhunu eğiten bir yolculuktur. Her çağ, her toplum, bu büyük terbiye zincirinin bir halkasıdır.
-Reha Kansu, "Tarih Metafiziği (2): Johann Gottfried Herder", besincidevre.org, 3 Kasım 2025-Bana benden daha yakın...İnsan ve Allah
İnsan kendine ne kadar uzak olursa olsun, Hakk, insanlara kendilerinden daha yakındır. Sürekli bedeninin isteklerini yerine getirerek, arzu ve hevâsının kulu olan bir insanın, bu yakınlığı fark etmesi için, öncelikle kulluğunu Hakk'a has kılmalıdır.
Sayfa 505 - 506 HİKMET, Sulhi Ceylan, -Perdeleri Yırtmak-, 29 Eylül 2023, Ahenk Kitap
"... ona ruhumdan üflediğim zaman..." buyuran Zât'ın kuluyla beraber olmaması düşünülebilir mi hiç!..
Sayfa 507 - HİKMET, Sulhi Ceylan, -Perdeleri Yırtmak-, 29 Eylül 2023, Ahenk Kitap
Bir enstrüman ve melodi arasındaki yakınlık ya da uzaklık kadardır insanın Allah'a yakınlığı ya da uzaklığı.
