(...) Çok garib ama, mezkûr (Tilki Günlüğü 6. cilt, s. 9,10) 17 Haziran 1988 tarihli levhaya dair bu gördüğümüz tabir tablosunda, pek çok şey yanında Ulysses’imizin yerini de bulabiliriz. “Kâinat lûgatte topludur”. Bu mânâsıyla, lûgatin kelimeleri boş laf değil, bir varlıktır. Siz ona yöneldiğinizde canlanan, gerçek olan, hattâ Ulysses’imizi bile gerçekliğine şahidliğe davet eden…
Meselâ: “Resmî devlet kuvvetlerine isyan”… Bu mânâsıyla Ulysses, yasadışı IRA örgütü yanlısı bir İrlanda milliyetçisi tarafından kaleme alınmış bir eserdir…
Bu o kadar geçerli bir tanımdır ki, İrlanda Cumhuriyet Ordusu’nun kuruluşunda, bir çok Avrupa devleti dururken, para yardımıyla desteği bulunan Ulu Hakan İkinci Abdülhamid Han’ı dahi unutmamış, zikretmiş ve belki en çok bu yüzden “şuur ekranı”na sık sık bir “Müthiş Türk” imajı gelip gitmiştir. Ama “resmî devlet kuvvetlerine isyan” olarak Ulysses’in, bugün eski ateşinin “söndüğü”nü ve İngiliz münekkidlerinin “riyakârâne medihleri”yle beraber adetâ İngiliz edebiyatı içinde parıltısının “son” bulduğunu da düşünebiliriz… Yine de böylesi “lirik-coşkun ve dokunaklı” özellikler taşıyan “büyük eserler”in alevlerinin sönmesinin, nihaî bir şey olmayabileceğini, onlar birer “tilki” kurnazlığıyla kaleme alınmış yapıda oldukları için zamana meydan okuyabileceklerini de hesaba katarak… Hiç belli olmaz; bugün İngiliz edebiyatının yorganı altında bir kedi gibi uyuyan Ulysses, yarın bir gün bir “ejderha” dehşetiyle uyanıp İngiliz edebiyatının karşısına dikiliverir!
Selim Gürselgil, (I. Dönem, Sayı 7, Temmuz 1997), ULYSSES ve TİLKİ GÜNLÜĞÜ -II-, (Yolculuk ve Sürücülük, Yelteniş ve Eriş) NOT: 6 Haziran 1997 tarihinde Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi’nde verilen konferans metnidir.