Çevirisi tek kelimeyle kusursuz. Dilin tüm inceliklerinin sergilendiği, büyük bir titizlik ve sabırla işlendiği her satırından belli olan muazzam bir emek ürünü. Geçmişi dondurma ve tekrar canlandırma müzesi gibi kurgulanmış bir eser. Bu tekrar ettirme arzusu; bir ölümsüzlük çabası mı, yoksa geçmişe hapsolmuş bir melankoli mi, çözemedim.
Reklam
Locus Solus
Kitap boyunca Canterel’in bahçesinde geziniyoruz ama bu bahçe, doğallığın sıfırlanıp insan zekasının soğuk, titiz icatlarına dönüştüğü bir sahne. Roussel’in nesneleri, makineleri, bedenleri ve anıları birbirine bağlama biçimi, bana okumanın sınırlarını hatırlattı.Bir şeyin “anlamlı” olması gerekmiyor sadece var olması bile yeterli. Her icadın arkasından çıkan uzun, katmanlı hikayeler, sanki bir mücevherin içindeki başka bir mücevheri açmak gibi bitmeyen bir açıklama zinciri.
“Yüksek yosma Chrysomallo, Bizans’taki sarayının avlusunda, adamlarının yardımıyla, görkemli koşumu altında sabırsızlıktan kişneyen soylu kara atı Barsymès’e bindi. Sonra, sevinçle dolup taşarak, ovalar ve ormanlar içinde özgürce bir gezi yapmak üzere çıktı. Akşama doğru, nerdeyse tam konutuna dönmek üzere geri döneceği anda, mahmuzunun, kendiliğinden, sık ve düzenli bir biçimde, atının böğrüne batmakta olduğunu sezdi. Barsymès dört nala ileriye atıldı, bir daha da hiçbir şey durduramadı kendisini. Karanlık çökünce, yol biniciyi her yanda izleyen, yeşilimsi bir ışıkla aydınlandı. Chrysomallo, bu ışıkların çıktığı noktayı ararken, mahmuzunu gördü: su yeşili bir ışıltıyla ışıldıyarak dolayları aydınlatıyor, ayağını, kendisi istesin istemesin, sürekli olarak, her seferinde biraz daha fazla oymak üzere, atın kanlı yarasına getiriyordu. Bu çılgın kaçış yıllarca sürdü. Durmamacasına vurmakta olan mahmuz, gün boyunca soluk parıltısını koruyor, gece bu parıltıyı bir şimşek parıltısına dönüştürüyordu. Ve Bizans’ta hiç kimse Chrysomallo’yu bir daha görmedi.”
Locus Solus (Latince: "Yalnız Yer"), mucit ve eksantrik bilim insanı Martial Canterel'in evinde geçer. Canterel, arkadaşlarına büyük ve gizemli malikanesini gezdirir. Roman boyunca, bilimsel buluşlarını ve deneysel icatlarını misafirlerine gösterir.
Okur, onun yarattığı garip makineleri ve simülasyonları izler:
- Dans eden saç telleriyle çalışan cam küreler,
- Su altı mozaikleri oluşturan makineler,
- Diriltilmiş cesetlerin tiyatral temsiller yaptığı odalar...
Roman, olay örgüsünden çok bu buluşların görsel ve kavramsal sunumları üzerinden ilerler. Her sahne, uzun açıklamalarla ve detaylı tasvirlerle betimlenir. Müzeciliğin tarihsel gelişiminin ilk örnekleri olan kabine ve stüdyoları geziyor gibi hissetim.
Locus Solus klasik bir roman olmaktan çok, bir fikir laboratuvarı. Okuru gerçekliğin sınırlarında gezdiren, bilimle fanteziyi harmanlayan, dili deneysel bir araç olarak kullanan bu eser, 20. yüzyılın avangart edebiyatı için temel taşı sayılmaktadır.
Okuması kolay değil ama felsefi ve estetik olarak zengin bir keşif sağlar. Özellikle Borges, Calvino, Perec, Nabokov gibi yazarları seven okurlar için okunması gereken bir eserdir.
Reklam
Reklam