Tanios Kayası, 1993 senesinde çıkan bir Amin Maalouf kitabı. Maalouf bu kitapla Goncourt Ödülü'nü -Fransa'nın en önemli edebiyat ödüllerinden - kazanmıştır.
***
Orta Doğu'nun asırlardır değişmeyen kavgası olan; kan, savaş, sömürü, yoksulluk, işgal ve bütün bunların arasında küçük bir dağ köyünde halkı sömüren feodal derebeyleri... Asırlardır süren kavga. Halk ile derebeylikleri arasındaki ilişkileri, sosyo ekonomik düzeni, koşulsuz itaati kurgunun içine çok güzel yerleştirmiştir. Duyumsadığım kadarıyla bu kitap bir nevi doğu efsanelerinden. Küçücük bir çocuğun omzuna yüklenmiş bir kader. Okuyucu yaşanmış bir olay çevresindeki kurgunun tarihe aktarılışı ile karşı karşıya. Tanios doğduğu günden beri mücadele içinde. Bizlerin çocuk diyebileceğimiz bir yaşında iken, onlar tarafından ona "herif" sıfatı verildi. Çaresizlik hüzün bu kitapta fazlasıyla yer almaktadır. Tabi olaylar; kasvetli bir yönetimin başında olan şeyhin, köyün en güzel kadını Lamia ile yaşadıklarından sonra gelişiyor. Kitabın naif bir tarafı bulunmaktadır: yazar kendi köyünden, dedesinin ve bilgelerin ağzından ve eski kaynaklardan derleyerek aktarmıştır yazılanları.
***
Kitabın ciddi bir, Türk yönetimi eleştirisi var. Ayrıca Osmanlı hayatına birinden yana olan bir girişi var. Tuhaf gelen bir diğer durum ise Lamia ve Esma'nın ruhsal yaşamına çok az değinilmiş, benim fikrimce daha detaylı olmalıydı.