Hükümleri tamamlanmış İslam'la karşı karşıya gelen insanlar bütünüyle hükümleri ağır bulabilirler. Bu durumda onlara, mevcut hükümlerin tedrîcî olarak uygulanması zarûrî görülürse, onları kazanmak için İslamın menfaati bunu gerektirirse bu mümkün olabilecektir.
Nesh olayının genelde Medine devri teşrîinde ortaya çıkması bizce anlamlıdır. Zira İslam'ın devlet oluşu ve prensiplerinin uygulama alanına konulması bu devrededir. Amaçladığı toplumu yaratmak için var olan İslâm, karşısında vakıa olarak cahiliye devri değerleri üzerine kurulu bir topluma hitap ediyordu. Doğrudan nihâî hükümlerin uygulanmasına geçilmesi gerçekçilikle bağdaşmayacak ve daha işin başında İslamın toptan reddine sebep olacaktı. İşte bu yüzdendir ki, geçici maslahatlar ve bunlarla ilgili nihâî hükme ulaştıracak geçici hükme ihtiyaç vardı. Nihâî hükmün artık kabul görme ortamı gerçekleştiğinde geçici hüküm devrini tamamlıyordu.
Şüphesiz haramlığında hikmet, ilk akla gelen izahı ile iğrenç ve pis görünüşlü bir hayvan oluşudur. Ancak pislik yiyen tavuk, sığır..vb. gibi hayvanların nassla haram kılınmaması, domuzun haramlığında başka hususların gözönüne alındığını gösterir. Etinde trişin ve tenya olmak üzere birçok öldürücü mikrobun bulunduğu gerekçesi ile haram kılınmış olacağını ileri sürmek de asıl illet olamaz. Zira o zaman gelişen teknoloji ile bu sakıncaları izale edilirse yenmesi caiz olur ki, bunu da hiç bir müslüman söylememiştir. Etinin lezzetsiz olmadığını da söylemek mümkündür, domuzun helal sayılıp yenildiği ülkelerdeki tüketim miktarları bunu göstermektedir. İllet olarak “mesh” olayı düşünülebilir mi? Zikredilen naslarda maymundan söz edilmeyip, sadece domuzun haram kılınması bu ihtimali düşürmektedir. Geriye en güçlü ihtimal olarak “tahrimin taabbudîliği” hususu kalmaktadır.
Fıkıh tenkit edilir, çünkü müctehidlerin ictihatlarıdır. Şeriat yani Kur'an ve Sünnet tenkit edilemez, fakat yorumlanır yani tevil edilir. Yorumlanması tenkit değildir. Ancak sünnetin naklediliş ve rivayet tarzı da tenkit edilir, zira ona insan faktörü karışmaktadır.