Fransa ihtilâli hürriyet iradesiyle başladı; zulüm ve cinayetlerle sona erdi. Şu hâlde mutlak mânada hürriyetten bahsetmek hatâdır; onun adı olsa olsa şuursuz hareket olabilir. Hürriyet, engelsiz hareket demek değildir; bilâkis şuur ve irade ile engellenmiş hareket demektir.
Ahlâkımızın temelleri, İslâm’ın ortaya koyduğu prensipleri asırların hâdiselerine parlatarak müşahhas örnekler hâlinde bize sunan mâzi ve mefâhir içinde aranmalıdır.