elif
@narrans
149 okur puanı
Aralık 2019 tarihinde katıldı
"Yağmurlu ikindilerde görülen hüzünlü bir rüya gibiydi hayat."
Sayfa 223 - Kapı Yayıncılık
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Masallar gerek yapısı gereği gerekse de anlatıldığı toplum içerisindeki işlevleri ile oldukça dikkat çeken ve bulunduğu toplumlarda hem hoş vakit geçirme hem de eğitici işlevi nedeniyle sıklıkla yaratılan sözlü anlatmalardır. Bu anlatmalar, olağanüstülüklerle bezelidir fakat mana bakımından gerçeklikten kopmazlar. Daha doğrusu kopamazlar. Çünkü masallar, yaratıldığı toplumun kültürel kodlarını taşırlar. Bu kültürel kodlar, masalların yaratıldığı coğrafyanın ve o coğrafyada bulunan etnisitenin kodlarıdır. Masallar; efsane, halk hikayesi gibi anlatmaların toplum zihnindeki oluşumu ile söze dökülürler. Zaten bu sözlü kültür ürünleri, o toplumun rahatsız olduğu veya dile getirmek istediği konuları ele alarak, belli bir işlevi yerine getirmiş olurlar.
Masalların birçok işlevi bulunmaktadır. Bu işlevlerden biri de eğitimsel işlevidir. Bu konuda ilk kez çalışan Muhsine Helimoğlu Yavuz da ‘Masallar ve Eğitimsel İşlevleri’ adlı kitabında, masalların hem toplum bağlamında hem de kendi içerisinde yansıttığı işlevleri ayrıntıları ile ele alarak bizlere aktarmıştır.
Muhsine Helimoğlu Yavuz tarafından 1996 yılında doktora tezi olarak hazırlanan ‘Masallar ve Eğitimsel İşlevleri’ adlı kitabın içeriğinden bahsetmeden önce, kitap kapağına göz atmakta fayda görüyorum. Çünkü bir kitap kapağı, bazen içerik hakkında fazlaca bilgi sahibi olmamızı sağlayabilmektedir. Bu kitap kapağında ise Frank Meisler tarafından çizilen ‘Nuh’un Gemisi’ adlı çizimin bulunduğunu görmekteyiz. Nuh’un gemisi, bilindiği üzere İslam kültüründe önemli bir anlatı olarak görülmektedir. Burada yer alan motif ise, insanlığa bir ders vermek, onun kötüden sapmamasını sağlamak.
Eser, 4 ana bölümden oluşmaktadır. Bu bölümlerin her biri kendi içerisinde genelden özele doğru ilerleyen alt başlıklara sahiptir. İlk bölüme
Bruno Bettelheim tarafından yazılan ve 1977 yılında yayımlanan ‘Masalların Büyüsü: Masalların İşlenişi, Önemi ve Psikanalitik Anlamları’ kitabı, masalları inceleyerek onların hangi kişilik yapılarına ve kimlere etki ettiğini, zihinde ve yaşamda hangi noktalara temas ettiğini işlemektedir. Kitap içeriğine bakmadan önce, kapaktaki sembole dikkat çekmek gerektiğini düşünüyorum. Kapaktaki sembol, bir kral tacıdır. Burada otoritenin simgelendiğini görmekteyiz. Tacın içi siyah rengindedir. Siyah bilinmezliğin, karanlığın sembolüdür. Bu da tacı aslında korkulacak bir duruma getirmektedir. Tacın etrafında kalan kısımda ise kırmızı rengin kullanıldığını görmekteyiz. Kırmızı renk, imgesel düzlemde alarmı, tehlikeyi simgelemektedir. Tacın dışında kalan bütün alanın kırmızı olması, düşündürmektedir. Çünkü demek ki otorite ya da belki kitaptan yola çıkarak taca bilinçaltı diyebiliriz, etrafını etkileyecek derecede bir işleve sahip masallarda. Ya da masalları bu taç olarak düşünürsek, hayatın içerisinde var olan her şeyin orada bir bilinmezliğe dönüştüğünü görebiliriz. Yani aslında masallar, yaşamın içinden alınan konularıyla, tehlike çanlarını çaldırabiliyor. Masalların sadece bir aktarıcı konumunda olduğunu biliyoruz. Masallar toplumların, üstü kapalı protesto araçlarından biridir. Olan bir şeyi içerisinde işleyerek, üstünü kapatmış fakat yine de onu aktarma işlevini gerçekleştirmiş olur. Bu nedenle masallar, oldukça önemli halk yaratmalarıdır.
Kitap içeriğinde, giriş bölümünden bağımsız, iki ana bölüm görmekteyiz. Bu bölümler kendi aralarında 39 alt başlığa ayrılmıştır. Kitabın giriş bölümü ‘Anlam Mücadelesi’ başlığı ile sunulmaktadır. Burada insan formunun, anlamsız yaşayamayacağı ve mutlaka bir anlam bulmak için yaşadığına vurgu yapılır. Anlam, hayatın anlamı, insan
Puan vermedi
Masal Araştırmaları kitabının devamı niteliğinde olan Masal Araştırmaları – 2 kitabı, Saim Sakaoğlu’nun, masal çalışmalarının yine toplu halde sunulduğu bir çalışmadır. Saim Hoca’nın masal içerisinde bu kadar etkin bir isim olması, onun masalın tek bir yönüne değil de birçok yönüne odaklanmasından kaynaklanmaktadır. Önsöz'de de masal alanının farklı açılardan ele alındığını dile getirmiştir.
Kitabın ilk bölümü, masalların kökeni tipleri ve motifleri üzerine kaleme alınan makalelerden oluşmaktadır. Masal Araştırmaları’nın ilk kitabına nazaran Saim Hoca’nın bu kitapta farklı görüşlerini de görmekteyiz. Masalların kökenini toptan bir kalıba sokmaktansa her masalın farklı bir kökeni olduğu fikri oldukça ilgi çekicidir örneğin. Burada Saim Hoca, masalların tek bir kökene bağlanmasının uygun olmadığını düşünmektedir. Dünya üzerinde masal üretimi hala devam etmektedir. Bu yüzler ve binlerce masalın tek bir kökten türediğini söylememizin mantıklı olmadığını dile getiren Sakaoğlu, masalların yapı sağlamlığını ve zengin bir örgüye sahip olduğunu belirterek, tek bir köken üzerinden değerlendirmememiz gerektiğini dile getirir.
Bir diğer makalesinde ise motif ve tip kavramlarının masal katalogları içerisindeki yerinden bahsederek, bunların nasıl anlaşılabileceğini çalışmıştır. Ayrıca günümüzde halk edebiyatı alanında uzman olanların, halk edebiyatının her alanında uzman olduğu anlamını taşımayacağını da dile getirmektedir. Yani aslında her işi yapmakla, bir işi yapmanın farklı şeyler olduğundan bahsetmektedir. Alanın içinden en az bir alanda uzmanlaşmalı, yine alanın diğer türlerini de bilmek gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca hocamızın Türk masalları motif ve tip kataloğunu hazırlama sorunlarından da bahsettiğini görmekteyiz. Bu sorunlardan birinin derleyiciler ve kaynak
"... benim kaderim olan şey, başkaları için bir bilmezlik hali idi."
Sayfa 223 - Kapı Yayıncılık