Cumhuriyet! Bugün halkın iyiliği için her şeyini feda edecek bir kişiye karşılık kendi zevklerinden, geçici heveslerinden başka bir şey düşünmeyen binlerce, milyonlarca insan var.
Paris'te insana faziletli olduğu için değil,
arabası olduğu için saygı gösterirler. NAPOLEON, Anılar.
Başlangıçta kalbi, neden bunca felâkete düçar olduğunu
anlamıyordu; heyecanlı olmaktan ziyade tedirgindi.
Ama aklı başına gelince, bahtsızlığının derinliğini hissetti.
Onun için hayatın bütün zevkleri yok olup gitmişti, yüreğini paramparça eden umutsuzluğun sipsivri ucundan başka bir şey hissetmiyordu. Ama bedenî acılardan söz etmenin ne yararı var ki? Sadece bedenin hissettiği hangi acı vardı ki bununla mukayese edilebilsin?
Kalbimin sesini susturana kadar yorulup, yorgunluktan bitap düşmeliyim, diye düşündü. Bu bahtsızlığa uğramak, gözden düşmek için ne yaptım, ne söyledim ben?
İradesi baskın çıkıp pişmanlıklarını sustursa, bu kez de mahcubiyeti ve utancı yüzünden acı çekiyordu. O, içinde bulunduğu bu korkunç duruma düşeceğini hiç düşünmemişti.