Babil kulesinde yaşıyoruz Sombart'a göre. Avrupa insanı doğru yoldan uzaklaştı... Bir buçuk asırdır
Avrupa'da ve Amerika'da olup bitenleri anlamak için Şeytan'ın gücüne inanmak lâzım. Gördüklerimizi
Şeytan'ın işi diye vasıflandırmaktan başka çıkar yol yok.
Zavallı şair...
Bülbül hamûş, havz tehî, gülsitan harab diye inliyordu. Ne bülbül kaldı, ne havz.
Toplum zıvanadan çıkmış. Cinayet cinayeti kovalıyor. Akıl susmuş ve mefhumlar cehennem!
Bir raks içinde tepinip duruyor. Sloganlar yönetiyor insanları. İdeolojiler yol gösteren birer harita
değil, idrâke giydirilen deli gömlekleri. Aydın dilini yutmuş; namlular konuşuyor.
"Avamın okuyup yazmasına ne lüzum var? Eğitim Fransa'yı boşboğazlarla doldurur. Hiçbir işe
yaramaz bunlar, aileleri felakete sürükler, halkın huzurunu bozarlar. Kitap avamın kafasında şüp‐
heler yaratır". Başka bir yerde:
"Bütün politikacılar bilir ki, der, halk refaha kavuşunca zaptedilmez olur. Katıra benzer avam,
yük altında uysaldır, fazla dinlenince azar".
1 Büyük Richelieu'nün 1687'de yayımlanmış olan ölümsüz
Vasiyetnamesi böyle hikmetlerle dolu..