Ömer Taha Karabulut
@omeertaha
12 okur puanı
Kasım 2022 tarihinde katıldı
Tilman Lüdke; Jihad made in Germany
Tilman Lüdke;
Jihad made in Germany
Ottoman and German Propaganda and Intelligence Operations in the First World War.
Tilman Lüdke;
Jihad made in Germany
Ottoman and German Propaganda and Intelligence Operations in the First World War.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
### Enver Paşa ve Almanlarla Yakınlaşma Sebebi
Enver Paşa’nın Almanlara yanaşmasının temel sebebi, o dönemde Almanya’nın hem ekonomik hem de askerî açıdan güçlü olmasıydı. Buna karşılık, Rusya fakirdi ve Fransız ordusu da asker sayısı bakımından Almanya'dan daha zayıftı. Enver, güçlü bir müttefik arıyordu ve bu kriterlere en uygun ülke Almanya’ydı.
---
### Liberal Ekonomi ve Çok Uluslu Devletlerdeki Sorunlar
Sanayi Devrimi sonrasında İngiltere’nin öncülüğünü yaptığı küreselleşme ve liberal ekonomi, zamanla birçok Avrupa devleti tarafından benimsendi.
* 1860’larda İtalya ve Almanya’da yapılan anayasa değişiklikleri,
* 1876’da Osmanlı'da ilan edilen Kanun-i Esasi,
* ve Rus Çarı III. Aleksandr’ın liberal ekonomi denemesi, bu sürecin göstergesidir.
Ancak Osmanlı ve Rusya gibi çok uluslu imparatorluklarda durum biraz daha karışıktı. Bu ülkelerde liberalizm, siyasi olarak birliğe zarar verebilir, ayrılıkçı hareketleri tetikleyebilirdi. Bu nedenle liberal düşünce daha çok ekonomi merkezli düşünülüyordu.
Örnek:
* Düyûn-u Umûmiye, Osmanlı'nın borçlarını yarı yarıya azalttı,
* Ancak aynı zamanda ülkeye yabancı sermayenin girmesinin de önünü açtı.
* II. Abdülhamid, bu dönemde sabit kur politikasıyla ekonomiyi dengelemeye çalıştı.
---
### Troçki, Stalin ve Kızıl Ordu’nun Kuruluşu
Kızıl Ordu’yu kuran Troçki, Lenin’in 1924’te ölmesinden sonra Stalin’le karşı karşıya geldi.
* Stalin, daha çok kırsal kökenli, yoksul halkı temsil ediyordu.
* Troçki ise kozmopolit, entelektüel kesimin desteğine sahipti.
Üç Tip İslam Araştırmacısı
İslam üzerine çalışan üç ana araştırmacı tipi vardır:
1. Osmanlı üzerine çalışanlar: Bu grup, Osmanlı İmparatorluğu dönemindeki İslamî yapıları, kurumları ve toplumsal yaşamı inceler.
2. İngiliz İmparatorluğu’nun yönettiği İslam beldeleri üzerine çalışanlar: Bu araştırmacılar, özellikle Hindistan, Mısır gibi İngiliz yönetimindeki Müslüman bölgelerdeki toplumsal ve dinî dönüşümleri araştırır.
3. Sami halkları ve Yahudilik üzerine çalışanlar: Bu grup daha çok Arapça, İbranice gibi dillerin yapısı, terminolojisi ve kavramların tarihsel evrimi üzerinde durur. Bu araştırmacılar genellikle terimlerin ve isimlerin anlam kökenlerine odaklanır.
---
Islamic ve Islamicate Kavramları
* Islamic (İslami): İslam dininin doğrudan içinden çıkan, dinî yönü belirgin olan olguları tanımlar. Örneğin camiler, minareler, İslam hukuk sistemi gibi unsurlar Islamic olarak adlandırılır.
> *Örnek: "Islamic art" yani "İslam sanatı", cami süslemeleri, hat sanatı gibi doğrudan dinle bağlantılı sanat türleridir.*
* Islamicate (İslamî-ötesi ya da İslam çevresiyle ilgili): Doğrudan İslam’dan doğmamış, ancak İslam medeniyetiyle ilişkili olan, onun etkisinde şekillenmiş kültürel ürünleri tanımlar.
> *Örnek: Şam Odası (Damascus Room) gibi oryantalist ürünler ya da Avrupa’da İslamî motiflerden esinlenerek yapılan süslemeler Islamicate olarak görülür.*
---
"Middle East" mi "Nile-to-Oxus" mu?
Tarihçi Marshall Hodgson, "Middle East" (Orta Doğu) kavramını eksik bulur. Bunun yerine Nile-to-Oxus Region (Nil’den Oxus Nehri’ne, yani Amu Derya’ya kadar uzanan bölge) tanımını tercih eder. Sebepleri şunlardır:
* "Middle East" terimi, İran’ı ikiye böler ve önemli bir kısmını dışarıda bırakır.
* İran kültürü İslam tarihinde kilit
29 Ekim 1914'de savaşa gire Osmanlı imparatorluğunun yegane Harbiye Nazırı Şehid-i Ala Enver Paşa'nın, savaş sonrası diğer iki paşayla birlikte Alman denizaltısı ile Ukrayna'ya gitmeleri itibariyle başlayan kitap, bu zamana kadar Enver paanın 1919-22 yılları arasında muallakta olan yaşamını bizlere anlatıyor. Talat ve Cemal paşalar ile dirsek temasını sürdürüp, "ANTİ-EMPERYALİST" olan SSCB'De "İSLAM İHTİLAL CEMİYETİ"ni kurup "savaşın ikinci safhasına hazırlanıyordu. Bunları yapmasındaki amaç kendi nezdinde savaşın hala bitmemiş ve kaybedilmemiş olmasıydı. Zira Cemal Afganistan'dan gönderdiği havadisler ile gerek Emanullah Han, gerek Basmacılar, gerek ise Kemalist hareket anti-emperyalizme savaş ilan etmişti. Bunların akabinde Türk islam devletinin çıkarları doğrultusunda hareket etmekteydi. Lakin SSCB'nin sosyalizmi Enverin islamcılığıyla denk düşmemesi Enveri tıpkı 1. enternasyonel'de olduğu gibi küçük düşürüyordu. Almanlar ise (General SEECKT) Enveri SSCB-ALMAN ilişkilerinde rol alması için birnevi kullanıyorlardı, Enver ise SSCB diplomatlarından (KARAHAN) sözde ordu ve asker desteği sözleri alıyordu. BAKÜ'ye uğradığında namı hasebiyle bir kahraman gibi karşılanan Enverin hayatı, neredeyse 3 yılını geçirdiği sscb topraklarında şehit düşmek ile sonlanacaktı. Allah rahmet eylesin
Kafkasya'nın aslanı Şeyh Şamil'in veliahtı ve daha sonraki baş düşmanı Hacı Murat. Kendisi Avar kökenli bir Türk olup yağız, güçlü, akıllı ve Büyük Timur gibi aksak bir kahramandı. Kırım Savaşı'nın hemen öncesi Çar I. Nikolay önderliğindeki Rus İmparatorluğu, Dağıstan, Çeçenistan, Gazikumıh gibi Müslüman bölgelere nüfuz etme gayesiyle hareket etmekte, bahis edilen yörelerin reisleriyle anlaşma tertip etmekteydi. Bu harekata karşı olanlar ise Şeyh Şamil önderliğinde Ruslara karşı saldırılar düzenlemekteydi. Şeyh Şamilin veliahtı olan Hacı Murat ise askeri ve mühimmat bakımından "dağlıların" eksik kaldığından yakınmaktaydı. Şamil ile anlaşamayınca Ruslara sığındı. Ruslar kendisini bir prens gibi karşıladı ve hizmet etti. Ancak Murad'ın aklı Şamilin elinde hapis kalan ailesindeydi. Dayanamadı, bindi atına, ayrıldı Ruslardan izinsiz, çarpışa çarpışa öldü. Tolstoy'un anlatımı Hacı Murat'ın bir hain olduğu izlenimi veriyor ancak gerçekte Murat Ruslara teslim olarak arkalarından saldırmayı düşünmekte ve Rusları pusuya düşürmek gayesindeydi.
