Türk akademisyen, öykü ve roman yazarı, denemeci, eleştirmen ve çevirmen Tahsin Yücel'in 1975 yılında basılan bu kitabında 6 öyküsü yer alıyor. Sahafta hem uygun fiyata olduğunu hem de ilk basım olduğunu görünce merak edip aldım. Ancak bu hikayelerin, hem konularının işlenişi hem de dilinin alışılmışın dışında olması yönüyle beni biraz zorladığını itiraf etmeliyim.
Yazar, eserlerinde öz - arı Türkçe yeğlediği için yazdıklarını anlamak da ayrı bir birikim, çaba gerektiriyor, anladığım kadarıyla. Hikayelerde geçen uslamlama, dizge, belirtke, tecimsel, düşleme, benlem... gibi kelimelerin anlamı için sık sık sözlüklere başvurmam gerekti. Bununla birlikte hikayelerde yer alan kahramanlar için seçilmiş isimler de bana alışılmışın dışında geldi: Altındiş, Yusufa, Nurhaklı, Kâtiba, Beşira, Yarpızlı...
Hikayelerin anlatıcısı her şeyi bilen anlatıcı konumunda olsa da bazı hikayelere kendini de dahil etmiş. Bu altı hikayenin ortak öğesi ise Memedali karakteri. Her hikaye, diğerinden farklı olsa da Memedali'nin değişmeyen bir rolü var. Ölüsüyle, dirisiyle, acıları ve sevinçleriyle Ötegeçe kasabasının avucunun içi gibi bilen, hikayedeki diğer kahramanları iyi tanıyan, içinde bulundukları durumlar ile ilgili akıl yürütmesi yapan biri konumunda.
Hikayelerin içeriğine kısaca değinmek gerekirse;
• Dizge: Topal Durmuş'un cenazesiyle başlayan hikaye iki koca arasında serbest gidip gelebilen Altındiş'in, Yusuf'a ve Topal Durmuş ile olan garip ilişki ağını anlatıyor.
• Benlem: yaşanan tatsız bir hadiseden sonra bir türlü eskisi gibi olamayan İdris'in görme ve konuşma yeteneğini kaybederek çıldırmasını konu alıyor.
• Yürümek: Kâtiba'nın gençlik aşkı Zöhre bacı için yıllar sonra Ötegeçe'ye tekrar gelmesini, Zöhre bacıyla tekrar karşılaşabilmek için kendi evi ile onun evi arasındaki
Ötegeçe mahallesini bilir misiniz? Buranın insanları fukara ama içten, sıcak insanlardır. Dertleri üstüne dert biner her zaman. Gün yüzü gördükleri pek duyulmamıştır. Bedenlerini satmaya kadar vardırırlar işi. Ama hayalleri her zaman yükseklerdedir.
Sadece Ötegeçe mahallesi değil anlattıkları. İsranbul'un birçok yerinde de buna benzer insanlarla tanıştırır bizi Tahsin Yücel.
Kalemi çok güçlü, çok kaliteli bir yazar.
Reklam
1975 yılında basılmış olan bu kitapta toplam 5 öykü bulunmakta. Dizge, Benlem, Giz, İkilem, Dönüşüm...
Bu öyküler daha sonra basılmış olan "Ben ve Öteki" adlı kitabında da yer almaktadır. Tabi o kitapta farklı öyküleri de var, ama ben bu eski baskıyı okudum ve hayran kaldım diyebilirim.
Tüm öykülerde baş karakter gibi görünen bir Memedali var,
Her öykü birbirinden farklı ama Memedali bir değişmez olarak sürekli Ötegeçe de yaşıyor ve her öykünün bir bileni, tanıyanı olarak karşınıza çıkıyor.
Genel olarak öykülerde bir cenaze ile başlıyor her şey, ölen kişilerin hayatı, gizemi ve başlarına gelenleri sonradan öğreniyorsunuz.
"Bu kişi öldü ama bakın daha öncesi var, neler neler oldu dinleyin" der gibi anlatıyor her şeyi anlatıcı...
Bu anlatıcı da zaman zaman Ötegeçe den biri gibi karşınıza çıkıyor, o da orada yaşayanlardan biri ama bir adı sanı yok.
Sanki sizde onlarla birlikte Ötegeçe de yaşıyor gibi hissediyorsunuz kendinizi.
Özellikle son öyküde, yani "dönüşüm" öyküsünde, anlatıcı ya da kahramanlarımız "dokuzuncu" dedikçe, senfoniyi açıp dinleyesi geliyor insanın. Öyle güzel betimlemeler var ki, anlatmak için bile Tahsin Yücel gibi usta olmak gerekiyor.
Kısacası, okuyun ama bu baskıyı bulamayacaksınız muhtemelen, o yüzden "Ben ve Öteki" kitabını alabilirsiniz, aynı öyküler orada da karşınıza çıkacak.
"dokuzuncu" demişken bende açıp senfoniyi dinleyeyim bari : ))