Bölgelerarası sürekli ve yoğun ekonomik ilişkiler, yüzlerce bölgesel dilden ve lehçeden ve de Latinceden uzaklaşılarak, bölgesel dillerle Latincenin karışımları olarak ortaya çıkan, ileride "ulusal diller "denecek diller yarattı. Siyasal bütünleşmeler de daha çok bu dillerin sınırlarıyla çakışma yönünde gelişti. Bir başka deyişle, ulusal devletlerin sınırları, ırk değil, daha çok dil üzerinden çizilmeye başlandı. Elbette bu genel eğilimin dışında kalan durumlar da doğdu. Ama genelde ekonomik, siyasal bütünleşmelere koşut dillerin oluşması "ulusal bilinçler" geliştirdi. Gerçekten, aslında bir Fransız, bir İngiliz, bir İspanyol, hatta bir Alman ırkı yoktur. Önce İtalyanca, İspanyolca, Fransızca, İngilizce, Almanca dilleri ortaya çıkmıştır. Neden sonradır ki bu dil birliğinin yarattığı kültür birliğiyle, Bir İtalyan, bir Fransız, bir İspanyol, bir İngiliz, bir Alman ulusundan, ulusal bilinçten söz edilmeye başlanmıştır.