Osmanlı, Batılı rakiplerine göre "insanî" kaldığı için çökmüştür. Batılı emperyalist devletlerin yaptıklarını yapamazdı, yapmadı.
... Osmanlı'yı asıl yıkan rakiplerinin akıl hayal almayan/akla hayale gelmeyen zulümlerine ayak uydurmamasıdır. Kuruluşu da insanîydi, yükselişi de yıkılışı da...