"Ayna," dedim fısıltıyla.
"Buyurun benim," dedi.
"Ayıp olmuyor mu ayna?" dedim, "Bizi burada yanlış pozisyonda, dış kapının mandalı gibi gösteriyorsun. İlgisiz, alakasız, yabancı ve arkasında koridor boşluğu duran ve hani geri dönüp o boşluğu kat ederek, daire kapısına yönelebilecek ve hatta yönelmesi gerek biri gibi.
"Nasıl görünmek isterdin?" dedi.
Bu tavır, bu kendinden çok fazla emin, ukala tavır beni öldürürdü.
"Ayna," dedim, "seni bölük bölük bölerim."
"Denememeni tavsiye ederim," dedi, "bölünerek çoğalırım ve çoğaldıkça fazla suret veririm, hoşuna gitmez
Halide Edip Adıvar'ın Sinekli Bakkal'ı, çok iyi başlayan ama bir şeyler kanıtlamak kaygısının başladığı yerde başarısını yitiren bir roman. Olayların ilk yarıdaki doğal gelişimi, çatışmaların yarattığı gerilim ve dramatik sahneler ikinci yarıda silinip giderken yerini Rabia ile Peregrini arasındaki zorlama ve yapay ilişkinin gelişimine bırakınca roman hızını ve canlılığını kaybediyor.
Romanda Doğu ve Batı'nın birbirini reddeden kavramlar ve değerler topluluğu olmadığı ve bunların belirli noktalarda birleşebileceği esası üzerinde durulur. Genel olarak romandaki olaylar Sinekli Bakkal semti ile Selim Paşa'nın konağında geçer. Birbirinden ayrı ve o zamanlar çok uzak olması gereken iki sosyal tabakayı Rabia birbirine bağlar.İyi giden roman, bir yerden sonra roman kahramanlarından Rabia ve Peregrini'nin aşkına odaklanmakta. Ancak iyi işlenmemiş bu ilişki, bana göre, romanın en zayıf yönü. Yazarın amacı belli: Doğu'yu temsil eden Rabia'yı, Batı'yı temsil eden Peregrini ile evlendirerek bir Doğu-Batı sentezine ulaşmak. Ancak romanın sonlarında Peregrini'yi Müslüman yaparak bu işin kolay tarafını seçiyor. Peki Peregrini din değiştirecek kadar ne zaman sevdi Rabia'yı? Halbuki Rabia'nın çocukluğunu bilecek kadar ondan yaşlı. Peregrini ile Rabia'nın birbirlerini sevmelerini inandırıcı bulduğumuzu söyleyebilir miyiz? Soylu piyaniste Müslümanlığı ve bir mahalle yaşamını kabul ettirebilecek bu tutkuyu romanda gerçekten görebiliyor muyuz? Göremememizin bir nedeni Peregrini'nin iç dünyasının bize kapalı olması. Ona hep dışarıdan ve belli bir mesafeden bakıyoruz. Peki Rabia, kendisinden bir hayli büyük olan Peregrini'yi niçin seviyor? Bu adamda Rabia'nın buldukları nedir? Rabia'nın iç dünyasında da neler olup bittiğini bilmiyoruz. Halide Edip şunun farkında; Rabia ve Peregrini'nin