Hayaller "Mai", Hayatlar "Siyah"Duygu ve Düşünce
Mai ve Siyah, Halid Ziya Uşaklıgil’in Türk edebiyatına kazandırdığı en devasa, en can acıtıcı eserlerden biri bana kalırsa. Servet-i Fünun döneminin o hüzünlü, içe kapanık ve hayalperest ruhunu o kadar iyi yansıtıyor ki, kitabı bitirdiğimde içimde garip bir boşluk ve Ahmet Cemil’e sarılma isteği kaldı.
Eğer bu kitaba dair hissettiklerimi kendi kelimelerimle, içimden geldiği gibi dökecek olursam, ortaya tam olarak şunlar çıkıyor:
Hayaller "Mai", Hayatlar "Siyah"
Kitabın adı zaten bütün hikayeyi özetleyen muazzam bir metafor. Mai" (Mavi), Ahmet Cemil’in o pırıl pırıl, umut dolu hayallerini, edebiyat aşkını, Lamia’ya olan temiz sevgisini ve geleceğe dair beslediği o saf inancı temsil ediyor. "Siyah" ise İstanbul’un o dönemki boğucu, acımasız ve gerçekçi yüzü.
Ben hikayeyi okurken resmen Ahmet Cemil’le birlikte o mavi hülyalara daldım, sonra da o siyah gecenin karanlığında onunla birlikte dibe çöktüm. Yazar, idealist bir gencin hayalleriyle gerçeklerin çatışmasını o kadar çiğ, o kadar dürüst anlatmış ki, "Bu devirde de aynısı olmuyor mu zaten?" demekten kendimi alamadım. Ahmet Cemil, bugünün dünyasında da her köşe başında görebileceğimiz, hak ettiği değeri bulamayan o naif ruhlardan biri.
Karakterlerle Kurduğum Bağ
Ahmet Cemil: Ona kızamadım bile. Evet, bazen fazla pasif, fazla melankolik, hayata karşı fazla savunmasızdı ama o kadar temiz kalpliydi ki... Kız kardeşinin yaşadığı dram, annesinin yükü, kendi içindeki o bitmek bilmeyen edebi sancılar derken, karakterin o omuzlarındaki yükü resmen kendi sırtımda hissettim.
Raci: Edebiyat dünyasının o kıskanç, zehirli, insanı aşağı çekmeye çalışan toksik yüzü. Günümüzde de sosyal medyada ya da iş hayatında her gün karşılaştığımız o "Raci"lerden nefret ettim ama varlığını da acı bir şekilde kabullendim.
Dil ve Anlatım
KVP'yi tam bitirememiş olsamda diyalogları oradan buradan zaten biliyordum. Kendimi kaptırmışım en son sahneler kafamda canlanıyordu. Kitap sayesinde hafızayı tazeledik, KVP müzikleri ile iyi gidiyor.
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Filibeli Ahmed Hilmi, Amâk-ı Hayal (Hayalin Derinlikleri) adlı bu mistik ve felsefi şaheserinde, modern düşüncenin ve şüpheciliğin kıskacında yönünü kaybetmiş Raci adlı bir gencin, Aynalı Baba adındaki bir meczup/mürşit ile tanışmasının ardından çıktığı ruhsal ve manevi arayış yolculuğunu konu alır. Yazar; Raci'nin afyonlu kahve eşliğinde daldığı sembolik rüyalar üzerinden Buda'dan Zerüşt'e, tasavvuf mertebelerinden felsefi akımlara kadar varlığın ve hakikatin sırlarını, nefis terbiyesini ve mutlak gerçeği bulma çabasını masalsı ve derin bir dille işler.
Dönemin bedbaht gençlerinin duygularını çok güzel bir dille anlatan inanılmaz bir eser. Kitabın dili ruhunuza işliyor, Ahmed Cemil’in hislerini kendimde hissettim okurken. Aşkını ilk hissettiği yerde, daha doğrusu aşkını fark ettiği yer diyelim, o anki duygularını kendim aşık olmuşum gibi hissettim. Ahmed Cemil baskıdan bunaldığında ben de kitabı okurken aynı hislerle bunaldım. Yaşadığı dertler kendi başımdan geçiyormuş gibi hissettim.
Osmanlı’nın son dönemlerindeki gençlerin hayallerini ve dertlerini gayet iyi aktardığını düşünüyorum. Aynı zamanda, hikayenin geçtiği zamanı bilmesek aynı olayların günümüzde de yaşanabilecek olaylar olduğunu düşünüyorum. Bu kitabı bu kadar beğenmemdeki en önemli sebeplerden biri Ahmed Cemil’in yerine kendinizi koyabiliyorsunuz ve Ahmed Cemil’in yaşadıklarını bir arkadaşınızın ağzından duysanız hiç de yaşanmayacak olaylar gibi gelmez. Yok artık diyeceğiniz mantıksız ve abartı olaylar konulmamış.
Raci karakterinin zamanını geçirdiği meyhanelerin, gazinoların bulunduğu ortamı bölümün başında bize anlatması sayesinde o dönemleri hiç görmediğim halde o an oradaymış gibi hissettim. Kitabın geçtiği dönemki çok kültürlü yapıyı da görebiliyoruz böylece ve o dönemde İstanbulda farklı milletlerden insanların nasıl yaşadığı hakkında da bilgi sahibi olabiliyoruz.
Eser, Rumeli topraklarında Bulgar ve Rus güçlerinin Müslüman halka yaşattığı acıları ve vahşetleri gözler önüne seriyor. Hüseyin Râci Efendi’nin bizzat tanık olduğu olaylar, insanın kalbinden kolay kolay silinmeyecek kadar sarsıcı ve derin izler bırakıyor. Kitabı okurken geçmiş ile günümüz arasında sık sık muhakeme yapıyor, benzer hataların farklı şekillerde hâlâ tekrarlandığını fark ediyorsunuz. Geçmişin ışığında geleceğe hangi yönde bakmamız gerektiğini düşündüren bu eser, yaşananları tüm gerçekliğiyle okuyucuya aktarıyor.
Merhaba arkadaşlar, bugün sizlere Filibeli Ahmet Hilmi'nin ( 1865-1915), A'mak-ı Hayal adlı romanı hakkında bilgi vermeye çalışacağım. Türk edebiyatının ilk felsefi ve gerçeküstü romanı kabul edilen bu eser, 1910 yılında yayımlanmıştır. Eser, doğu-batı felsefesi, yunan mitolojisi, islam tasavvufu, uzakdoğu inançlarının harmanlanarak yazıldığı bir eseridir.
Eserin konusuna gelecek olursak; eser, iki ana bölümden oluşur. Romanın başkişisi Raci, iyi bir eğitim almış, ancak aldığı batılı-pozitivist eğitim ile geleneksel inançları arasında sıkışıp kalmış, büyük bir fikri ve ruhi bunalım yaşayan genç bir memurdur. Raci, içine düştüğü bu varoluşsal krizden kurtulmak için bir gün bir mezarlıkta Aynalı Baba adında bir dervişle karşılaşır. Aynalı Baba, kulübesinde yaşayan, her tarafı aynalarla kaplı, ney üfleyen, garip ama bilge bir adamdır. Aynalı Baba Raci'ye kahve ikram eder ve ney üfler. Raci, bu ezgiler eşliğinde her gün derin bir uykuya/vecd haline dalarak hayal aleminin derinliklerine fantastik ve sembolik yolculuklar yapar. Raci bu seyahatlerinde hedefine ulaşmak için Buda’yla Hiçlik Zirvesi’ne, Yunan tanrılarının bulunduğu Olimpos Dağı’na, Hürmüz ile Ehrimen’in savaş meydanına, Simurg’un sırtında Merih gezegenine, Kaf Dağı’na ve daha birçok yere gider. Raci hakikatin peşinde nice âlemde, boyut ve mekânda dolaşırken biz okurlara Ahmet Hilmi’nin Doğu ve Batı felsefesi, tasavvuf, mitoloji, dinler tarihi üzerine kurduğu bu gerçeküstü romanı izlemek düşüyor.
Kitap muhteşem bir kurguyla yazılmış, muhtemelen batıda yazılan bir eser olsaydı kült eserler içinde yer alırdı. Bu kitabı okuyup iyice anlamak için biraz mitoloji, felsefe ve tasavvuf bilgisine sahip olmak şart. Bazen biz de Raci gibi çıkmaza girip hakikati sorguluyoruz ve bunu yaparken sadece akıl ve mantık ile
