“Saatin kendisi mekân, yürüyüşü zaman, ayarı insandır… Bu da gösterir ki, zaman ve mekân, insanla mevcuttur!” (Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nden )
Korktukça tutsak, umut ettikçe özgürsün.
Bu hallucinel buhranının mekanizmasını,Mister Joe gibi beyin makinesinin bozulması kadar basit bir izaha bağladıktan sonra,ondan bir adım ileri giderek bu zavallı küçük burjuva entelektüelini buhrana sürükleyen sınıf tezadına gelip dayanmıştı.
Milliyetçi Muhtar,suret-i mutlakacı Mister Joe,proletaryacı Saim,hep aynı kafa yapısına sahiptiler.Üçü de suret-i mutlakacıydı.
Suret-i mutlakada bilmek lazımdır ki,insanın ruhu yani beyni,fotoğraf makinesini andıran bir mekanizma ile hafızayı,hesap makinesini andıran bir mekanizma ile muhakemeyi,yazı makinesini andıran bir mekanizma ile dil kabiliyetini,sinema makinesini andıran bir mekanizma ile muhayyileyi vücuda getirir.
Tıpta doktor,felsefede hasta olursun.
Delilik şüphesiz aptallıktan iyidir.Delilik var olmuş bir zekanın yok oluşudur;aptallık,var olmamış bir zekanın var olmamağa devam edişidir.Deliliğin hiç olmazsa mazisi şanlı.Aptallığın şerefli bir tarihi bile yok.
Oturmakla dinlenemeyecek kadar yorgundu.Başını dayayacak yer arıyordu.Gururu vücudundan daha yorgundu.Olmayan bir hadisede gururum benden bir amortisman hesabı açmamı nasıl isteyebilir?