rhitay
@rhitay
30 okur puanı
Temmuz 2021 tarihinde katıldı
Sığınak Olamayan Bir Aile, Üstü Açık Kalmış Bir Çocuk
Lisans döneminde üniversitenin kütüphanesinden bir kare: Rafların arasındayım, Sadık Hidayet'in "Kör Baykuş" kitabı elimde. Muhtemelen sosyal medyada görüp merak etmiştim kitabı, okumak istemiştim. İç sayfalarına göz gezdirirken bir cümleye denk geldim: "Yaralar vardır hayatta, ruhu cüzzam gibi yavaş yavaş ve yalnızlıkta yiyen, kemiren yaralar." Kitabı kapattım, aldığım rafa geri koydum, çünkü bu denli açık şekilde yarayı bağıran bir kitabı okuyabilecek gücü görmüyordum kendimde.
Seneler geçse de bazı şeyler değişmiyor. Yanılmıyorsam geçtiğimiz aydı, kitapçıda yeni çıkanlara bakarken "Annem Öldü Mü" isminde bir kitap gördüm. Elime aldım. Anahtar kelimeler: yara, anne, aile, yara, yara. Alsam mı almasam mı tereddütünü yaşadım biraz. Nihayetinde kitabı yerine bıraktım.
İnsanın kaçışları bir yere kadar. Eylemlerimizin, karşılaşmalarımızın bilincine varamadığımız bir sevk edicisi var gibi geliyor bana. İnsan bilinçli tercihleri ile istediği kadar kaçmaya çalışsın, olacak olan oluyor. Zamanı gelmişse eğer, yüzleşmen gerekenden, yaşaman gerekenden kaçamıyorsun.
Yine bir tavsiye ile okumaya başlamıştım "Miras"ı. "Annem Öldü Mü" kitabının yazarına ait olduğunu ancak kitabı bitirirken öğrendim. Bu bilgiye en başta sahip olsaydım okur muydum bilmiyorum.
Samimi, dürüst ve cesur. Sığınak olamayan bir aile, üstü açık kalmış bir çocuk. Geçmiş değişemez, iz silinemez ama yarayı sürekli kanırtmak ya da o yaraya merhem sürmek arasında bir tercih yapılabilir. Kitaptaki aile, yarayı inkar ediyor. Bir anlatı uğruna. Anlatı: Güvenli bir ev, çocuklarını seven ebeveynler, anne babasına düşkün çocuklar. Sahici benliğin anlatı uğruna fedası sahteliği doğuruyor. Sahtelik üzerine bina edilmiş, yıkılmaya hazır yapay bir ev işte. Bergljot ise utanç yüklü olsa da sahici olanın tarafında
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
kaçmak isterken
Arkaplan
Hızlı kavrıyor. Hızlı öğreniyor. İnsanlar içinde çekincesizce, tane tane, teklemeden konuşuyor. Henüz erken denilebilecek bir yaşta, keskin bir zekanın işaretlerini veriyor. Kahraman hemen yanında, iki yaş geriden gelmiş. Ağzını bıçak açmıyor. Annesinin eteğinden ayrılmıyor. Kendisinden büyükleri izleyerek öğrense de bunu dışarı vermediği sürece bilgi öğrenilmiş sayılmıyor. Neredeyse bilişsel becerilerinden şüphe uyandıracak.
25 sene sonra aynı ikili farklı isimlerle aynı odada. Küçük olan, henüz konuşmayı öğreniyorken ve bunu da endişeli, titrek ve inip çıkan bir sesle dışarıya veriyorken, onu geriye kaçmaya iten biri görünüyor. Her şeyi ile kusursuz. Kelimeleri tane tane yine, cümleleri eksiksiz. İfade gücü yüksek, etrafına duyarlı, aldığını eksiksiz geri verebilme becerisine sahip.
Gerisingeri kaçacak mı bizimki? Sesini içine, kelimelerini içine geri tıkıştırıp ifadesizliğe. Ne duygularını anlayabilecek ona bakanlar, ne düşüncelerini. Yüzünde donukluk, hareketlerinde isteksizlik, omuzlarında düşüklük okuyacaklar sadece.
Belki Bir Umut
Bir umut, bir yol gösterici olabilir kitaplar. En azından kelimeye dökülemeyeni kelimeye dökmeye yardımcı olurlar. Annenin çocuğuna kelimeleri öğretişi gibi, sana kelimeleri verirler. Sen o kelimelerle iç dünyandaki düğüm olmuş deneyime açıklık kazandırırsın. Böylelikle yolun aydınlanır, adımlarına bir hedef tayin edilir.
Bu kitap da böyle bir zamanda, kaçma girişiminden hemen önce, bir umut arayışı neticesinde çıkıyor kahramanın karşısına. İşe yarayacak mı, umudu verecek mi, şimdilik belirsiz.
Kıssadan Hisse
Tüm uyaranlar sana ağır geldiğinde, artık daha fazlasına -ne ışığa ne kelimeye ne insana- tahammül edemeyeceğini düşündüğünde kaçmak yerine mola ver. Basit, yüzeysel ama net, işe yarayabilecek bir öneri.
Kendi
Arendt'e Dair İlk İzlenim
"Büyük olayları yazmak da, bunlardan yakınmak da çok kolaydır... Yanıbaşımızda her gün nelerin olup bittiğini, günlük yaşamda insanların küçük cinayetlerle birbirlerini nasıl öldürdüklerini söylemek; önce bu yapılmalıdır ki, büyük cinayetlere nasıl yol açıldığı anlaşılabilsin... Büyük kıyımların temeli, bu günlük cinayetlerde aranmalıdır... İnsanın insanı sevgisizliklerle, türlü yaralamalarla öldürüşü; gerçek cinayetler, bunlardır..."
Bachmann böyle söylüyordu Malina’da. Ve Arendt, totalitarizm üzerine yazdığı eserlerinde, Nazi personellerinin uç örnek ya da patolojik vaka olmadıklarını, işlerinde güçlerinde, herkes gibi düzenli bir hayat süren insanlar olduklarını belirtiyor.
Fanatizme, şiddete, zalimliğe uzak değil kimse. Çoğulluğu, farklılığı, diyaloğu, tartışmayı yok eden tek tipleştirici her tutum, insanı başka dünyalara sağır ediyor. Gerçeği olgulara değil spekülasyonlara dayandırıyor.
Arendt’in düşüncesi sahiden de insanı “ahlaki sorumlulukla baş başa” bırakıyor.