Puan vermedi·160 syf.·
2022 7. kitabı
“Ey Yeni Turan, sevgili ülke, söyle, sana yol nerde?”
Tıpkı benim de başladığım gibi, Halide Edip bu cümleyle başlamış söze. İlk okuduğunuzda anlamsız gelen bu cümlenin değerini ancak kitabın sonlarına doğru idrak edebiliyorsunuz. Halide Edip’in, Ziya Gökalp’ten de etkilenerek yazdığı bu roman, 2. Meşrutiyet döneminin reform düşüncelerini, adeta kendi hayalleri ve istekleriyle aktardığı bir Yeni Türkiye kurgusu olması ve yazıldığı dönemin ilerisini öngörmesi hasebiyle, Türk Edebiyatı’nın nadir ütopik roman örneklerinden biri olma vasfını taşıyor. Eser, rakip partiler olan Yeni Osmanlı’yla romana da adını veren Yeni Turan’ın, ideoloji ve iktidar mücadelesini, bunların etrafında gelişen olayları, Yeni Osmanlı’nın sağ kolu diyebileceğimiz Asım’ın ağzından eleştirel bir biçimde konu alıyor.
Yeni Turan topluluğu, bir nevi yazarın aklının ve düşüncelerinin tercümanı olarak çıkıyor karşımıza. Yazar, Yeni Turan’ı oluştururken, karakterlere bile Osmanlı’nın kuruluşunda önemli payı olan şahsiyetlerin adını vermiş. (Oğuz, Ertuğrul, Sungur gibi.) Buradan da bir kez daha anlaşacağı üzere, romanımızın temelleri Türkçülük üzerine atılmış.
“Yeni Turan’ın programı, vasi bir âdem-i merkeziyete fakat federasyon bağları altında bir kuvvetli noktaya, bir hükümdara, hükümete bağlayacak müşterek menfaat ve muhabbet. (…) Yeni Turan, çocuklarının hatta kadın kısmı da dahil olduğu halde hepsinin tekâmül ve saadeti için uğraşacaktır. Yeni Turan, bütün komşularına mutlak bir hürriyet-i mezhebiye vermekle kendisi ilk defa olarak dünyaya İslamiyet’in mani-i medeniyet olmadığını ispat edecek.”
Alıntıda da olduğu gibi yazar, ütopyasında Turancılığı pozitif bir tutumla ön plana çıkarırken, âdem-i merkeziyeti de bunun yanında savunuyor. Ve kitabın ana teması da oluşmuş oluyor.
Yeni Osmanlı ise,
