Dünyada hemen hemen hiçbir devletin protokolü, yüksek zümreye baktığınız zaman Osmanlı Devleti kadar göz alıcı değildir; çünkü Osmanlı devlet protokolü hepsi fiziki bakımdan mükemmel, fevkalade zeki ve tüm ırkların en seçkinlerinden meydana gelmiş devlet adamlarından oluşur, bunlar zaten seçilerek o makama gelmiş, getirilmiş insanlardır.
Osmanlı tarihi açıkça söyleyelim ki biz Türklerin tarihidir, Türk devletinin tarihidir; ama aynı zamanda etrafımızdaki yirmi küsur devlette yaşayan onu aşkın milletin, çok dilli, çok dinli kavimlerin ortak bir tarihidir.
Fatih, Batı’ya karşı kompleksi olmayan Doğuludur. Bu tip bir insan bırakın devlet adamlarımız arasında, zamanımızın aydınları arasında bile çok az bulunur.