Bu uzun Dünya Savaşı galiple mağlubun arasındaki yıpranma payını neredeyse eşitlemişti. Eğer iyi bir örgütlenme sağlanır, cesur ve dinamik davranılırsa direnmek mümkündü. 17 Kasım 1918'de İstanbul'a gelen Mustafa Kemal Paşa bu nedenle "Geldikleri gibi giderler" sözünü kesin bir stratejik hedef olarak sarf etmişti.
Tarihler 19 Mayıs 1919'u gösterirken, aklındakileri hayata geçirmek için kurtuluşun ilk durağı olan Samsun'a çıktı. Artık önünde uzun, meşakkatli, ama milletin bağımsızlığına giden bir yol vardı...