Rusların tuhaf tarafı, sanata, sanatın insanların zihinlerini değiştirebileceğinie olan inançları. Bu yüzden sanatı sansür ediyorlar. Aynı nedenle de bir Soljenitsinleri var. Her ülke hak ettiği hükümeti bulur derler. Bence bunu "Her ülke hak ettiği sanatçıları bulur" diye tamamlamak gerekir.
Sanatçı özerk, tercih yapan bir benliktir; böyle bir benlik olabilmek için kadın kadınlığından soyunmalıdır. Bu kısır haliyle de erkeği taklit etmelidir, elbette eksikleriyle.
Hiçbir şey acı kadar kişisel ve paylaşılamaz değildir; acı cekmenin en kötü yanı tek başına cekilmesindendir. Ana acı cekmeyenler ya da acı çektiklerini kabul etmeyenler, diğer insanlardan koparak soğuk bir tecrit hırkasına bürünenlerdir. En yalnız deneyim olan acı, sempati ve sevgiyi doğurur; benlik ve öteki arasındaki köprüyü, birlesmenin araçlarını. Sanat da boyledir. Kendi içine en derinlemesine dalan sanatçı -ve çok acılı bir yolculuktur bu- bize en yakından dokunan, en açık seçik sesini duyuran sanatçıdır.