Puan vermedi·576 syf.··
Beğendi
·2025 960. kitabı
·20 günde okudu
·Okunma: 03 Ekim 2025 20:29
Kıstâsü'l-Efkâr fî Tahkîki'l-Esrâr: Bir Klasik Mantık Eseri Üzerine İnceleme
Yazar: Şemseddin es-Semerkandî
Yayın Tarihi: Orijinal 13.-14. Yüzyıl (Hicri 7.-8. Yüzyıl); Modern Baskı: 2014,
Sayfa Sayısı: Yaklaşık 573
Konu: İslâmî Mantık (Mânâtıka) Şemseddin Muhammed b. Eşref el-Hüseynî es-Semerkandî (ö. yak. 690/1291), Orta Asya'nın entelektüel mirasının önde gelen figürlerinden biridir. Semerkant doğumlu olan bu âlim, Hanefî fıkhı mensubu bir Sünnî teolog, astronom ve matematikçi olarak tanınır. Eserleri, kelâm, mantık, felsefe, matematik ve astronomi alanlarında yayılır; örneğin, Risâle fi Âdâbi'l-Bahth adlı çalışmasıyla diyalektik akıl yürütmeyi, Risâle fi'l-Hey'et ile astronomiyi ele almıştır
. Semerkandî'nin mantık alanındaki başyapıtı olan Kıstâsü'l-Efkâr fî Tahkîki'l-Esrâr (Düşüncelerin Terazisi: Sırların Tahkiki), İslâmî ilim geleneğinde mantığın sistematik bir özeti olarak öne çıkar. Bu eser, 2014 yılında Türkiye Yazma Eserler Kurumu tarafından neşredilmiş olup, orijinal metnin kritik edisyonunu sunar
Eserin yapısı, klasik İslâmî mantık müfredatını takip eder ve iki ana kısma ayrılır:
Giriş ve ana metin.
Girişte, mantığın tanımı, amacı ve felsefî temelleri (Aristotelesçi mirasın İslâmî uyarlaması) ele alınır. Semerkandî, "kıstâs" (terazi) metaforunu kullanarak, doğru akıl yürütmenin dengeli bir teraziye benzetilmesini vurgular; bu, düşüncelerin sırlarını (esrâr) tahkik etmek için zorunlu bir araçtır. Ana metin, mantığın temel dallarını kapsar:
Mâkulât (Kategoriler): Varlıkların sınıflandırılması ve önermelerin analizi.
Kıyâs (Silojizm): Mantıksal çıkarım kuralları, özellikle kıyas-ı müstakîm ve kıyas-ı mevkuf'un detaylı incelenmesi.
Cevâzîm ve Muhâkemât (Tartışma ve Hüküm): Diyalektik yöntemler, bahis âdâbı (tartışma kuralları) ve hatalı akıl yürütmelerin
Kıstasu'l Efkar Fi Tahlikiki'l EsrarŞemsuddin es-Semerkandi · Türkiye Yazma Eserler Kurumu · 20144 okunma
Kusursuz bir matematikle işleyen, tesadüflere ve sürprizlere yeri olmayan, her şeyin önceden planlanmış ve olması gerektiği gibi olduğu bir toplum, bir devlet düşünebiliyor musunuz? Bu toplumda hayal kurmak, fanteziler ve rüyalar bir hastalık olarak görülüyor ve tedaviye muhtaç! Hatasız bir toplum istiyorsan özgürlüklere bir son vermelisin!
Elbette ne kadar düz ve pürüzsüz olduğunu düşünsek de mutlaka bir hata payı vardır. Bu düzlemselliğin içinde düzlemsel olmayan bir numara I-330 ve I-330 a kalbini kaptıran matematik dehası mühendis D-503... bu hastalık tedavi olacak mı? Tek Devlet'in bekasını tehlikeye atan bu aşk hastalığı nelere sebep olacak?
Farklı bir felsefesi olan, silojizm ve duyguları arasında sıkışıp kalmış mühendisin enteresan dünyası.
