Dil Belasını okuduktan sonra şunu fark ettim: Bu kitap bana çok şey söylemesine rağmen, tam olarak bana göre bir kitap değilmiş. Bunu söylerken Gazâlî’yi beğenmemek ya da anlattıklarını reddetmek gibi bir yerden asla gelmiyorum. Aksine, kitapta bahsedilen pek çok tutumun zaten hayatımda bir karşılığı olduğunu hissettim.
Gazâlî, dili ve sözü bir ahlak meselesi olarak ele alıyor. Ne söylediğimiz kadar nasıl söylediğimizin de önemli olduğunu sürekli hatırlatıyor. Bu yönüyle kitap oldukça öğretici ve düşündürücü. Okurken sık sık “Evet, bunu zaten yapmaya çalışıyorum” dediğim yerler oldu. Belki de tam bu yüzden, bana yeni bir kapı açmak yerine bildiğim bir yolda tekrar yürüyormuşum gibi hissettirdi.
Sanırım mesele kitabın içeriğinden çok türüyle ilgili. Ben daha çok roman okumayı seven, hikâyelerin içine girerek düşünmeyi tercih eden bir okurum. Dil Belası ise doğrudan öğüt veren, durup düşünmeye çağıran bir metin. Bu da benim okuma alışkanlıklarımla çok örtüşmedi.
Özetle, Dil Belası değerli, sakin ve derin bir kitap. Söyleyecek sözü var ve bunu incelikle söylüyor. Ama bu, her kitap gibi, doğru zamanda ve doğru okurla daha çok anlam kazanan bir eser. Benim içinse mesele Gazâlî değil; biraz da romanlara olan sadakatim gibi görünüyor.
Dorian Gray’in Portresini okurken insanın aklından sürekli aynı şey geçiyor: “Gerçekten önemli olan ne?” Dorian hep genç ve güzel kalıyor ama bu güzelliğin bedelini ruhuyla ödüyor. Dışarıdan bakınca kusursuz, içerideyse giderek kararan bir insan…
Oscar Wilde kitabı öyle ağır bir dille yazmamış; ama anlattıkları oldukça ağır. Özellikle Lord Henry’nin konuşmaları bazen “Haklı galiba” dedirtiyor, bazen de insanı huzursuz ediyor. Çünkü söylediği şeyler kulağa hoş gelse de sonuçları pek masum değil.
Kitap boyunca şunu hissediyorsun: İnsan yaptığı şeylerden kaçamıyor. Dorian kaçtığını sanıyor ama aslında her şey bir yerde birikiyor. Portre de tam olarak bunu gösteriyor zaten.
Kısacası Dorian Gray’in Portresi, hızlı okunuyor ama etkisi uzun sürüyor. Güzellik, gençlik ve vicdan üzerine düşünmek isteyen herkesin en az bir kez okuması gereken bir kitap bence.
