Kur'an ayetlerinin veya surelerinin indirilmesine sebep olan herhangi bir soru, olay ya da durum bir ayetin, ayetlerin veya bir surenin inmesine sebep olabilir. Fakat Fatiha suresinin inişiyle ilgili herhangi bir sebep zikredilmez. Allah celle ve a'lâ hazretlerinin bu sureyi indirmeyi murat etmesi, bu surenin iniş sebebidir, Allah Peygamber-i Zişan Efendimiz'e bu sureyi mushafın girişine koymasını emretmiştir. Mushafin ilk suresi olduğu ve mushafı açtığı için adı "Fatiha" olmuştur.
Bu surenin Fatiha olarak isimlendirilmesinin sebebi, sadece mushafı açması değil, aynı zamanda insanı açması, insanı açıklaması ve insanı tanımlamasıdır. Fatiha, insanın kim olduğunu, kimle olması ve kimlerle olmaması gerektiğini Allah'ı nasıl tanıması, nasıl bilmesi ve bu bilgi ile nasıl amel etmesi, bu hayatı nasıl yaşaması, nasıl kulluk etmesi ve nasıl bir ahlak-ı hamideye sahip olması gerektiğini açıklar. Fatiha suresi bizi günde 40 defa yeniden tanımlar, yeniden açıklar, yeniden izah eder. Aslında Fatiha meçhul olan bize bizi tarif edip malum hale getirir; bize bizi açar, açıklar. Bütün bu sebeplerle bu sure Fatiha olarak isimlendirilmiştir
Fatiha ilahi kitabın bütün amaçlarını; getirdiği mana, bilgi ve hükümleri özet halinde ihtiva eder. Bu sure Kur' an'ın inanç, ibadet ve ahlaka dair esaslarının öz bir şekilde ifadesidir. Dolayısıyla Fatiha'yı anlamak ve yaşamak Kuran'ın ahlakıyla ahlaklanmak demektir. Bu sureyi günde beş vakit, kırk rekatta namazlarımızda okuyoruz. Çünkü Efendimiz "Fatiha'yı okumayanın namazı yoktur." buyuruyor,. (Müslim, Salât,34) Bundan dolayı namazlarda Fatiha'yı okumak bazı alimlere göre farz, bazılarina göre ise vaciptir.