Kaosun Ardındaki Güzellik: Mandelbrot SetiDüşünce
Bir bilgisayara yalnızca şu talimatı verdiğinizi düşünün:
"Aynı matematiksel işlemi tekrar etmeye devam et."
Başka hiçbir şey yok.
Peki sonuç ne oluyor?
İnsan zihninin kavramakta zorlandığı kadar karmaşık, fakat aynı zamanda kusursuz bir düzen ortaya çıkıyor.
İşte bu, Mandelbrot Seti.
İlk bakışta yalnızca ilginç bir şekil gibi görünebilir. Fakat her yakınlaştırmada yeni bir evren açılıyor. Yaklaştıkça yeni desenler keşfediyorsunuz. O desenlerin içinde yine aynı yapılar beliriyor. Sonra onların içinde de... Bu süreç teorik olarak hiç bitmiyor.
En şaşırtıcı olan ise bütün bu sonsuz karmaşıklığın yalnızca birkaç satırlık bir matematiksel kuraldan doğması.
Mandelbrot Seti, bize önemli bir gerçeği hatırlatıyor:
Doğadaki birçok yapı ilk bakışta düzensiz görünse de aslında belirli matematiksel örüntüler taşır. Bulutlar, dağlar, kıyı şeritleri, ağaç dalları, nehir yatakları, akciğerlerimiz, yıldırımlar... Hepsi farklı görünür; fakat birçoğunda fraktal geometriye özgü kendini tekrar eden yapılar bulunur.
Bu yüzden Mandelbrot Seti yalnızca matematikçilerin ilgilendiği bir konu değildir. Fizikten biyolojiye, ekonomiden bilgisayar bilimlerine kadar pek çok alanda doğanın karmaşık davranışlarını anlamak için ilham veren bir modeldir.
Belki de bu yüzden Mandelbrot bana matematiğin yalnızca hesap yapmak olmadığını düşündürüyor.
Matematik, evrenin görünmeyen mimarisini anlamaya çalıştığımız ortak dildir.
Ve belki de kaos, sandığımız gibi düzenin karşıtı değildir.
Belki de kaos, henüz çözmeyi başaramadığımız kadar büyük bir düzenin görünen yüzüdür.
Eğer Mandelbrot Seti ile ilk kez tanışıyorsanız, aşağıdaki videoyu izlemenizi tavsiye ederim. Yaklaşık 20 dakikada, matematiğin neden yalnızca bir ders olmadığını; aynı zamanda hayranlık uyandıran bir keşif yolculuğu olduğunu
m
Arzularımız gerçəkləşdi
Sən getdin
Bu xarabalıqlardan
Gələcəyinə fokuslanıb
Hərkəsi burda qoydun
Amma
O batağlıqda məndə qeybə çəkildim
Dünən son dəfə səninlə
Görüşümüzü xəyal edirdim
Amma sənin bir anda
Xəbərsiz getməyin
Son xəyallarımıda batırdı
Yolun açıq olsun gözəlim.
Ümid edirəm Yad diyarlarda
Heçbir çətinliyin olmayacaq
Olsa belə
Mənə bildir.
Çünki biz
Lazım olduqca
Birbirimizə qarşı
Eyni anda
Qardaş-Bacı
Ata-Ana
Sirdaş
Yaxın dost
Vəya ən əsası
Yoldaş
Olmuşuq.
İlk ikisi bəlkə də qəribə
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
"...that for as long as she could remember there was in her life the absence of something, or someone, fundamental to her own existence. sometimes it was vague. like a message sent across shadowy byways and vast distances, a weak signal on a radio dial, remote, warbled. other times if felt so clear, this absence, so intimately close it made her heart lurch."
─── khaled hosseini / and the mountains echoed
