Sultan Köse
@sultannkose
Pamukkale Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı
Fethiye, 22 Ağustos 1998
52 okur puanıAralık 2020 tarihinde katıldı
İnsan Doğasının İkiliği
İnsan doğası, iyiliği ve kötülüğü içinde birlikte barındırır. Stevenson'ın gördüğü bir rüya üzerine yazdığı bu eserde, bir deneyle kötü yönlerini ikinci benliğine aktarmaya çalışırken bu benlik tarafından alt edilen Dr. Jekyll' in korku dolu hikayesine tanık oluyoruz. İnsan doğasındaki iyi ve kötüyü birbiri ile çatışan iki benlik olarak tanımlıyor Dr. Jekyll. Bu iki benliğin birbirinden bağımsız bir şekilde varlığını sürdürebileceğini düşünüyor.
Fakat insan doğasının özünde tamamen kötü de olabileceğini de göz önünde bulundurmak gerekir. Belkide bu kötülük, toplum ve kurallar tarafından dizginlenmiştir. "İçimdeki şeytanı çok uzun süre kafeste tutmuştum, artık oradan çıkmak için kükrüyordu." Burada Erasmus'un bir sözü aklıma geliyor:" İnsan doğasından uzaklaşmayagörsün, daha kötü bir türe dönüşerek yozlaşır, sanki doğa onun içine kötülüğü ekmiştir."
Kitapta Hyde'in çirkin, vahşi, tüylü ve tuhaf olarak tasvir edilmesini, hayvansal özellikler yüklenmesini ise Evrim teorisine dayandırabiliriz. "Diğer tuhaf özelliklerinden biri de insanın onun yanında kendini rahatsız hissetmesiydi." Bunun nedeni insanların ona bakınca özünü görmesiyle açıklanabilir mi ? "Yoksa sadece kendini başka bir görüntünün altında gizlemeye çalışan bir insan mı ?"
Stevenson bu hikayede Viktorya toplumunun, insanın vahşi ve karanlık tarafını göz ardı etmesini betimliyor. Tıpkı Viktorya toplumunu temsil eden Utterson karakterinin olaylara müthiş bir sakinlikle tepki vermesi ve kaos yaratacak durumlardan kaçınması gibi. "Hayır, dostum, ben başkalarının işine karışmamayı ilke edindim: durum ne kadar tuhaf görünürse görünsün burnumu sokmam."
Stevenson hikayeyi yazarken, rüyasının yanı sıra Freud'un psikoanalizlerinden de etkilenmiş olabilir. Stevenson'un eseri Frankenstein'da ki bir bilim insanının bir
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Dahilik ve delilik arasında çok ince bir sınır vardır.Edebiyat
Şöyle mis gibi Fight Club'ı izlemişim, ardından Dr. Jekyll ve Bay Hyde'ın Tuhaf Hikayesi'ni okumaya niyetlenmişim. Varoluşsal sancılar için hazırım kısacası. Böyle bir moddayken okudum Kara Keşiş'i.
Çehov, dâhilik ve delilik arasındaki ince çizgiyi sorguluyor bu kısa klasikte. Hayal dünyasının bir ürünü olan Kara Keşiş'le tanıştıktan sonra Tanrı'nın seçkin bi kulu olduğuna inanan felsefe profesörü Kovrin'in yaşamın amacını sorgularken aklını kaybedişini, yaşamının son anlarında gerçeği keşfetse de kaderin pençesine yakalanışını anlatıyor.
Belki de Kovrin aklını kaybetmemişti. Belki de düşüncelerine sınırlar koyma fikri onu bu denli yıpratıyordu. Yaşamın asıl amacı düşünmek ve sorgulamaktır çünkü. Fight Club'ta diyor ki "Bizim büyük savaşımız kendi ruhlarımızla. Büyük ruhlarımız ise hayatlarımız." Kendimizi düşüncelerimizden dolayı sınırlamak, kısıtlamak, fazla tutarlı olmak yaşamı sadece daha da zorlaştırır. Bunu yapmak sürüye katılmak değil midir o halde ? "Eğer normal, sağlıklı biri olmak istiyorsan doğruca sürüye katıl !" (Sf.32) Hayatı anlamak, ruhu yüceltmek, ruhun yaşamla olan bir mücadelesi aslında. Bu savaşta yenmekte var yenilmekte. "Çünkü ancak kendimi mahvederek ruhumun gerçek gücünü keşfedebilirim." (Fight C.)
Zihin geliştikçe zincirlerimizi kırar, huzura daha kolay erişiriz. Öyleyse kendimizi 'sonsuza dek var olacak gerçeklere' adamak, bize sonsuz bilinçlenmeyi dolayısıyla yaşama zevkini getirecektir. "İnsanoğlu akıl ve ahlak yönünden gelişip yüceldikçe daha bir özgürleşir, yaşamdan alacağı zevk artar." (Sf.39)
Felsefe kitaplarını severek okuyorsanız Anton Çehov'un bu eserini okumanızı tavsiye ediyorum. İyi okumalar :)
"Ama inci bulmak, bir rastlantı sonucuydu, inci bulmak uğur getirirdi kişiye, Tanrı'nın, tanrıların ya da hepsinin o kişinin sırtını sıvazlaması anlamına gelirdi." Cennetin kapılarını açardı tabiri caizse. Fakat bununda bir mücadelesi olacaktı elbet.
John Steinbeck, en basit hayalleri bile gerçekleşmekten çok uzak olan sömürgeleşmiş Kızılderililer'in dertlerine tercüman oluyor. Kino ve ailesinin umuda koşarken nasıl bir yıkıma sürüklendiğine şahit oluyoruz bu eserde. İnci'nin denizden çıkarılmasıyla birlikte, olaylar ve karakterlerdeki değişimi film izler gibi izliyoruz Steinbeck'in tasvirleriyle. Fakir oldukları için Kino ve Juana'nın bebeğiyle ilgilenmeyi reddeden doktorun inci haberinden sonra evlerine kadar gidip bebeği tedavi etmeyi teklif etmesi gibi bir çok kişinin tavrı değişiyor Kino ve ailesine karşı. Ayrıca incinin bulunmasını takiben, karakterlerin kurduğu hayalleri kıyaslarken buldum kendimi okurken; örneğin Kino, oğlunun okuma yazma öğrenmesi, yeni giysiler gibi basit şeyler hayal ederken, doktor Paris'teki şatafatlı odasını ve lüks bir restoranda şarap eşliğinde yiyeceği yemeğin hayalini kuruyor. "İncinin özü insanların özüyle karışıyor" özetle.
"Bir hayal bir kere düşünülmeye görsün, öbür gerçeklerin arasındaki yerini alır ve bir daha asla yıkılmaz ama kolaylıkla saldırıya uğrayabilir. İşte Kino'nun geleceği de böyle gerçekti ama kurulduğu sırada başka güçler onu yıkmak üzere biçimleniyorlardı." İşte bu düşmanın ezgisi, Kino ve ailesinin umudunu "cennet kadar uzak ve bir o kadar erişilemez" bir hayale dönüştürüp derin sulara hapsediyor (muhtemelen bir başkası onu bulana kadar). En az Fareler ve İnsanlar kadar etkileyici bu başyapıtı okumanızı şiddetle tavsiye ediyorum.
Lovecraft'la ilk kez bu derlemedeki hikayelerle tanışıyorum. İçinde 6 adet hikaye olan bu kısa klasik birbirinden bağımsız korku ve gerilim içeren metinlerle karşılıyor okuru. Çeviri gayet güzel fakat bazı kısımları anlamak yazarın betimlemelerinden dolayı zorlaşabiliyor. Süpernaturel ve psikolojik temalar içeren hikayeler arasında en beğendiklerim Evdeki Resim, Hafıza ve Mahzende idi. Hikayelerin sonu yok. Yazar kalan kısmı okurun hayalgücüne bırakıyor. Son hikaye, Yüzyılı Sonlandıran Dövüş'ü okurken yazarın bunu bir grup yazar arkadaşına parodi olarak yazdığını akılda tutmak gerek, o zaman anlam kazanıyor. Edgar Ellan Poe okumuş olanlar için Lovecraft'ın anlatımının korku ve gerilimi biraz daha az hissettirdiğini belirtmek gerek. Yine de yazarın kendine has bir anlatımı var ve tanışılması gereken bir yazar olduğunu düşünüyorum.
