Yaşamın yüce gayesi yaşamaktır. Az insan yaşar. Hakiki hayat ancak insanın kendi mükemmelliğini fark etmesi, her rüyasını gerçeğe dönüştürmesiyle olur.
"...benim doğduğum, büyüdüğüm güney, yalnız benim doğduğum büyüdüğüm yer değil; benim romanımın vatanıdır. Romanda yarattığım, işlediğim bence, yeni bir roman ülkesidir."
Ondaki ana tema, Çukurova köylülerinin yaşadığı zor hayatı betimlemenin ötesinde; bu mikrokozmosta yarattığı, yaşattığı ve dramı değil trajik olanı ele aldığı, zaman zaman bir "katharsis"e ulaştırdığı, zamanı ve mekânı aşan boyutta bir yeryüzü gerçekliğidir.