Romanı bitirdim. Daha önceleri elime alıp bir türlü okumaya fırsat bulamadığım eserdir kendisi.
Keşke daha önce okusaydım diyorum kendi kendime hayatımda çok bir şey mi değiştirdi? Hayır, zaten tek bir romandan böyle şeyler beklenmemeli ama romanı bitirdikten sonra düşündüm uzunca bir süre, roman 1940 yılında yayımlanmış, sanırım o yıldan günümüze içimizdeki şeytan hiç susmamış ya da Ömer'in kişiliğinde anlatılan ve hepimizde az çok var olan acizlik, tembellik ya da cesaretsizlik duygusu yakamızı hiç bırakmamış.
Kahramanlarda kendimden, ailemden, akrabalarımdan, arkadaşlarımdan izlere rastladım. Yeri geldi Ömer gibi insanları hayal kırıklığına uğrattık , Nihat gibi dünyaya hakim olmak istedik, Macide gibi hayata karşı dik durduk ve yeri geldi Bedri gibi temiz kalple sevdik bu nedenle romanda en sevdiğim şey kahramanların bizlere ayna tutması oldu.
Kitabı okurken zaman zaman içimizdeki şeytan hakkında düşünsem de aslında eserdeki bu paragraf bana her şeyi çok güzel özetlemiş oldu: "İsteyip istemediğimi doğru dürüst bilmediğim, fakat neticesi aleyhime çıkarsa istemediğimi iddia ettiğim bu nevi söz ve fiillerimin daimi bir mesulünü bulmuştum: Buna içimdeki şeytan diyordum, müdafaasını üzerime almaktan korktuğum bütün hareketlerimi ona yüklüyor ve kendi suratıma tüküreceğim yerde, haksızlığa, tesadüfün cilvesine uğramış bir mazlum gibi nefsimi şefkat ve ihtimama layık görüyordum. Halbuki ne şeytanı azizim, ne şeytanı? Bu bizim gururumuzun, salaklığımızın uydurması… İçimizdeki şeytan pek de kurnazca olmayan bir kaçamak yolu… İçimizde şeytan yok… İçimizde aciz var… Tembellik var… İradesizlik, bilgisizlik ve bunların hepsinden daha korkunç bir şey: hakikatleri görmekten kaçmak itiyadı var.”
Ve sayfaları çevirdikçe insanlara karşı ümidimi yitirsem, kötülük hakkında
İçimizdeki ŞeytanSabahattin Ali · Yapı Kredi Yayınları · 2019208,8bin okunma
Halbuki ne şeytanı azizim, ne şeytanı? Bu bizim gururumuzun, salaklığımızın uydurması… İçimizdeki şeytan, pek de kurnazca olmayan bir kaçamak yolu. İçimizde şeytan yok; içimizde aciz var, tembellik var.