1000Kitap Logosu
Resim
Adam Smith

Adam Smith

Yazar
BEĞEN
TAKİP ET
8.4
200 Kişi
732
Okunma
237
Beğeni
11,2bin
Gösterim
Unvan
Filozof
Doğum
İskoçya, 1723
Ölüm
1790
Yaşamı
Adam Smith (16 Haziran 1723 – 17 Temmuz 1790), İskoç filozof. Ahlak felsefesi profesörü olması nedeniyle ekonomik açıklamalarında bu bilim dalının etkileri yoğun görülür. Ekonomide ve doğal olaylarda bir düzen olduğunu ve bunun gözlem ve ahlâk hissi ile tespit edilebileceğini söyler. Adam Smith, İskoçya'nın Kirkcaldy şehrinde çalışan bir gümrük denetleyicisinin oğlu olarak dünyaya geldi. Kesin doğum tarihi kayıtlarda olmasa da 5 Haziran 1723'te, babasının ölümünden 6 ay sonra vaftiz edilmiştir. Yaklaşık 4 yaşlarında bir çingene çetesi tarafından kaçırılmış, ama kısa zamanda amcası tarafından kurtarılıp annesine geri teslim edilmiştir. Smith bu sıkıntıyı kısa sürede atlatıp annesi ile eski yakınlığını kısa zamanda yakalamıştır. Ondört yaşında Glasgow Üniversitesi'nde ahlak felsefesi konusunda, Francis Hutcheson'ın yanında eğitim görmeye başlamıştır. Özgürlük, hukuk ve ifade özgürlüğü konularındaki tutkusu burada alevlenmiştir. 1740 yılında Oxford'daki Balliol Koleji'nde okumaya başlamış fakat 1746 yılında okulu terkedip Oxford'un imtiyaz denetimi konusunda eleştirmenlik yapmaya başlamıştır. 1748 yılında Edinburgh Üniversitesi'nde Lord Kames'in koruması altında kamu konferansları vermiş, konuşma sanatı ve belles-lettres konularına değinmiştir. Sonraları "servet yönetimi" konusunu ele almış ve bu dönemde, yani yirmili yaşlarının sonlarına doğru, daha sonra 'Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations' adlı kitabında dünyaya açıklayacağı "doğal özgürlüğün açık ve basit sistemi" konusuna el atmıştır. 1750 yılı civarlarında ileride çok yakın arkadaş olacağı David Hume ile burada tanışmıştır. İskoç Aydınlanması'nın ortaya çıkışında önemli rol oynayan diğer arkadaşları ile Edinburgh Poker Kulübü'nün müdavimi olmuştur. Smith'in hristiyan olan babası dinine çok bağlıydı ve İskoç Kilisesi'nin ılımlı kanadına üyeydi. Smith'in İngiltere'ye gidişinin arkasındaki sebebin İngiltere Kilisesi'nde kariyer yapmak istemesi olduğu soylense de bu konu hakkinda kesin bir kanit yoktur ve aksine Smith'in İskoçya'ya deizm yanlısı olarak döndüğü bilinmektedir. Ayrıca çocukken babası tarafından gönderildiği kiliseden kaçarak geri dönmüştür. Smith, felsefi olarak dinin ekonominin önünde bir engel olarak görmüş ve ateizm üzerinden düşünmüştür. Birçok yönden Darwin ile aynı görüştedir. 1751 yılında Smith Glasgow Üniversitesi'nin mantık profesörü, ertesi sene de ahlak felsefesi profesörü olarak atanmıştır. Derslerinde etik, konuşma sanatı, hukuk, politik ekonomi ve "polis ve gelir" konularını işlemiştir. 1759'da Glasgow'daki bazı konferanslarını bir araya getirdiği The Theory of Moral Sentiments adlı kitabını yayınlamıştır. Bu kitap çıktığı dönemde Smith'in itibarının yayılmasını sağlamıştır. Kitabın ana teması insan ilişkilerinin verici ve alıcılar (yani birey ve toplumun diğer üyeleri) arasındaki sempatiye ve anlayışa ne kadar bağlı olduğu üzerineydi. Lord Monboddo'nun 14 yıl sonra yayımlanan Of the Origin and Progress of Language kitabındaki detaylı incelemesinde gösterildiği üzere, Smith'in bu ilk kitabındaki dil evrimi analizi yüzeyseldi. Yine de Smith'in akıcı ve ikna edici savunmaları belagatlı olsa da tartışılmazdır. Smith açıklamalarını Lord Shaftesbury ve Hutcheson gibi "ahlak duygusu" ya da Hume gibi faydaya (en:utility) değil, anlayışa dayatmaktadır. Smith bu dönemden sonra konferanslarında ahlak teorilerinden hukuk ve ekonomi konularına ağırlık vermeye başladı. Bir öğrencisinin 1763 civarından konferans notlarından Edwin Cannan tarafından derlenip yayınlanan 'Lectures on Justice, Police, Revenue and Arms' adlı kitapta Adam Smith'in politik ekonomi hakkındaki fikirlerinin gelişimi hakkında bir izlenim edinilebilir. Bu kitabın daha kapsamlı bir uyarlaması 1976 yılında Lectures on Jurisprudence adlı Glasgow baskısı tarafından yayımlanmıştır. Smith ile David Hume sayesinde tanışan Charles Townshend, 1763 yılı sonunda Smith'ten üvey oğlu genç Buccleuch Dükü'ne özel ders vermesini rica etti. Smith, gelecek iki sene boyunca talebesi ile, çoğunlukla Fransa'da yaptığı yolculuklar sırasında Turgot, Jean D'Alembert, André Morellet, Helvétius, ve özellikle çalışmalarına itibar ettiği fizyokratik düşüncenin başkanı François Quesnay gibi öncü aydınlarla tanıştı. Kirkcaldy'ye döndükten sonrataki 10 seneyi An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations (Yaratılışın Sorgulanması ve Ulusların Zenginliğinin Nedenleri) adlı, 1776'da yayımlanan başyapıtı üzerinde çalışarak geçirdi. Kitap büyük çoğunluk tarafından hüsnükabul gördü ve revaçta kalarak Smith'in meşhur olmasını sağladı. 1778'de Smith İskoçya'da vergiden sorumlu bir devlet bakanı olarak atandı, Edinburgh'ya annesinin yanına yerleşti. 17 Haziran 1790 yılında ağır bir hastalık sonrası yaşamını yitirdi. Bilindiği kadarıyla gelirinin büyük bir kısmını gizli yardım fonlarına bırakmıştır. Smith'in edebi vasiyetini yerine getirenler İskoç akademik dünyasından iki eski arkadaşıdır: fizikçi/kimyacı Joseph Black ve öncü yerbilimci James Hutton. Yazar arkasında pek çok not ve yayımlanmamış yazılar bırakmıştır ama yayımlanmaya uygun olmayan her şeyin imha edilmesi için talimat vermiştir. History of Astronomy adlı yayımlanmamış bir makalesini basıma uygun görmüştür ve bununla beraber diğer eserleri Essays on Philosophical Subjects adlı kitapta 1795 yılında okuyucuyla buluşturulmuştur.
452 syf.
·
18 günde
·
8/10 puan
İki ciltlik serinin ilk kitabı, 450 sayfa ve besinci baski. Adam Smith'in bu eseri ilk olarak 1776'da yayınlanmistir ki onun yaşadığı bu donemde İngiltere'de, ticari sermayeden sinai kapitalizmine geçiş süreci, yani sanayi devriminin ilk dönemleri yaşanıyordu. Bu surecte tarimdan, sanai'ye, bankacilıktan, kredi sistemine, bir cok değisiklikler oluyordu. Devlet, bu gelismeleri serbest mi birakmalıydı, yoksa toplumsal refah amaciyla sinirlandirmalı ve denetlemeli miydi? Adam Smith serbestten yana oldu ve piyasa ekonomisini butun ayrintilariyla, ozelliklede İngiltere uzerinden örneklerle bu kitapda açıkladı. Laissez-faire sanirim bu kitabın özü diyebilirim. Bireylerin sahsi menfaatinin, görunmez el ile toplumun refahini saglayacagı teorisinin aciklamasi serinin ilk kitabı bunda cok net olarak işlenmistir. Ancak bu kadar serbestlik yanlısi olmasina ragmen Smith, tacirlere ve genel olarak is adamlarına büyük bir güven de duymazdı, kitaptaki şu cumle bunu acikca gosteriyor; " Aynı ticaretle meşgul olanlar, hatta eğlence ve vakit geçirmek için bile pek az bir araya gelirler ve toplandıkları zaman da konuşma çok kez halkın menfaatini zedeleyecek planlar, ya da fiyatları yükseltmek için anlaşmlar yapmakla sonuclanır." Smith kitabinda, Merkantilist iktisatçıların tersine, kiymetli madenleri ulusların zenginliğinin bir nedeni olarak kabul etmemiş, tuketim ve yatırım malları gibi reel akımlara onem vermiştir. Kitaptaki şu cumle uretimin önemini anlatan en vurucu cumledir bence; "Mallar, para satin almak yanında pek çok ihtiyacı giderir, fakat para, mallar satınalma dışında herhangi bir ihtiayıcı gidermez." Yine kitapta Smith, iktisadi buyümede nüfus artışının, piyasalarin genişlemesi ve iş bölümünün artmasının, sermaye birikiminin oynadığı rolü büyük bir açıklıkla göstermiştir. Kitabı, gunümuz ekonomisini ve kapitalizmini anlamak isteyen okuyuculara ve tum iktisat ögrencilerine tavsiye ederim.
Okuyacaklarıma Ekle
1120 syf.
·
393 günde
·
Puan vermedi
Uzun ve yoğun bir okuma sonucunda milletlerin zenginliği bitmiş bulunuyor. Kitap iktisat biliminin temel taşını oluşturmaktadır. Ve klasik iktisat anlayışını ortaya attığı varsayımları ve teorileri içermektedir. Kitabın ilk kısmında Adam Smith'in işbölümü,ilerleyen sayfalarda mutlak üstünlük teorisini, devlet müdahalesinin gereksizliğini, merkentalist ve fizyokrasi modellerinin neden başarısız olduğunu okuyacaksınız. Kitabın dili ve anlatımı yoğun olduğu için iktisat egitimi almayan kişiler sıkılabilir ama iktisat öğrencileri için lisans eğitimleri bitmeden okumalarını ve not tuta tuta ilerlemelerini tavsiye ederim...
Okuyacaklarıma Ekle
291 syf.
·
23 günde
·
8/10 puan
1776 yılında yayınlanan Adam Smith''in Ulusların Zenginliği kitabının ikinci cildi. Bu kitap kesinlikle ekonomi disiplininin temel kitabıdır. Maalesef bir çok iktisatçı bu kitabı okumamış veya özetini okumuştur. Kitap ile ilgili düşüncelere gelirsek, Smith genel olarak mülkiyetin eşitsiz dağılımından endişe duymamamış ancak iş bölümünde, bütün ömrünü basit bir kaç işi tekrarlamakla geçiren bir emekçinin de zihinsel yeteneklerini yitireceğini söylemiştir ve söz konusu bu görüşler de Karl Marx'ın genel eleştirisine dönüşmüştür. Adam Smith bu kitabında kapitalizmin işleyişinin yanısıra, bunu üreten tarihi koşullar konusunda da köklü yaklaşımlar getirmekte; temel tez olarak da merkantilizmi yermekte ve her devlet müdahalesinin bir sınıfın çıkarına olduğunu net bir şekilde ortaya koymaktadır. Ona göre tüccarlar, ulusu zenginleştiren, ama sürekli olarak tüm diğer vatandaşlarına karşı kendileri için ayrıcalıklar peşinde koşan ve asla yonetimde olmamaları gereken bir sinıftır. Bu ikinci cilt de Simih'in ozellikle merkantilis sistemle ilgili gorüşler ortaya çıkmaktadir. Okuması biraz sıkıcı da olsa bence kapitalist sistemi ve ekonomiyi anlama yolunda en temel eser olarak okunması gereken bir kitap. Şahsen bana, iktisadi düşünce olarak çok farkındalık ve bilgi katmıştır.
Okuyacaklarıma Ekle
50 öğeden 1 ile 10 arasındakiler gösteriliyor.