Ö.Yücel Ulukanoğlu
@yclulukanoglu
Öd Tengri aşar kişi oglı köp ölgeli törümiş
𐰢𐰇𐰤𐰏𐰚𐰀∶𐱅𐰭𐰼𐰃𐰘𐰤∶𐰚𐰇𐰲𐰓𐰼
Türkiye
138 okur puanı
Ekim 2018 tarihinde katıldı
Konu ilk Şamanın ortaya çıkması ol
duğunda, Sibirya sahası aniatmalan oldukça
geniş fakat belirli motifler etrafında şekil
lenen ve nihayetinde Erlik' e bağlanan bir
aniatı dünyasına evrilir. Buryadar arasında
anlatılan bir rnite göre ilk Şaman Kara-Gir
gen (bazı metinlere göre Kara-Girgen yerine
Bürked15 ), gücünün sonsuz olduğunu söyle
yince Tann da onu sınava çeker. Tann, genç
bir kızın ruhunu bir şişenin içine kapatır ve
şişeyi de parmağıyla tıkar. İlk Şaman olan
Kara-Girgen, davu1una binerek göğe yükselir
ve örürnceğe dönüşerek16 Tann'yı yüzünden
sokar. Tann elini şişeden çekince de Şaman,,
kızı alarak kaçar. Bu olaydan sonra Tann, Şa
manların gücünü azaltır. Anlatının bir başka
varyantına göre Ülgen, Erlik'i Alt Dünya'ya
kovunca o da insanlara ayin yapmayı öğretir
Reklam
Bilindiği üzere Türk Şamanlığında bir kişinin Şaman olabilmesi üç temel esasa dayandırılır:
Şaman olacak kişinin ağır bir hastalık veya ruhsal buhran geçirmesi gerekir. Bu hastalığın, olağanüstü varlıklar aracılığıyla ve Erlik’in yönlendirmesiyle kişiye bulaştığına inanılır. Başka bir ifadeyle Erlik, Şaman olmaya uygun kişiyi seçer ve hastalık bulaştıran ruhları onun üzerine gönderir.
Seçilmiş kişi, üzüt, iye ve benzeri ruhani varlıklar tarafından sürekli olarak Şaman olmaya zorlanır. Bu süreçte kişi rüyalar, halüsinasyonlar, ruhsal baskılar ve çeşitli manevi deneyimlerle karşılaşır.
Şamanlıkta kan bağı büyük önem taşır. Şaman olacak kişinin soyunda daha önce Şamanlık yapmış birinin bulunması gerekir. Ölen ata-Şamanın ruhu (üör), kendi soyundan gelen kişiyi Şamanlığa çağırır ve ona rehberlik eder.
Bu üç madde üzerine şu değerlendirmeler yapılabilir:
Şaman, gerekli eğitim ve törenleri tamamlayıp Şaman olduktan sonra yardımcı hayvan ruhlarını Erlik’ten alır. Bazı inanışlara göre ise bu yardımcı ruhlar, kişinin soyundan gelen eski Şamanlardan miras kalır. Şor Türklerinin geleneksel dünya görüşüne göre uygun adayı Erlik’in yardımcı ruhları belirler ve seçilen kişiye hastalık bulaştırması için başka bir ruh gönderilir. Benzer inanışlara Sagay, Tuva ve Şor topluluklarında da rastlanmaktadır.
Ata ruhu tarafından Şamanlığa çağrılma inancı kadar önemli olan bir diğer husus da, hastalığı bulaştıran ve bu süreci yöneten varlıkların Erlik ile ilişkilendirilmesidir. Bu durum, Şamanlık ve Türk mitolojik sisteminin tarihsel gelişimi ile sınıflandırılması konusunda ayrıca değerlendirilmesi gereken bir alan ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak, kişi nasıl seçilmiş olursa olsun, belli bir eğitim ve öğretim sürecinden geçmeden Şaman olamaz. Şamanlık yalnızca soy veya ruhsal çağrı ile
Erlik'in hastalık, devlet
yönetimi gibi doğrudan insan hayatını ilgilen
diren çok ciddi konularda söz sahibi olması
"şeytan" adlandırmasıyla ve mitolojinin doğa
sıyla tamarmyla aykırıdır. Çünkü Erlik bunun
yanında çocuğu olmayanlara çocukkut'u dahi
verir ki, araştırmacılar çocuksuzluk motifinin
Türk kaniatı sistematiğinde ne kadar önemli
bir yere sahip olduğunu anımsadıklarında,
Erlik'in yeri de anlaşılır olacaktır.
"Tengri 'insanların yaşam sürecini belirler ancak insanoğlunun doğumu Umayın ölümü ise Erklilin elindedir
İslamiyet'ten öncesi Türkleniz Şamanlığa bağlı bir
mitolojik sisteme göre yaşadıkları, bilinen bir olgu
haline gelmiştıi: Bu olguda üç katmanlı bir dünya
anlayışına sahip olan Sibıiya Türkleline göre Üst
Dünya'nın hakimi Tanrı Ülgen, Alt Dünya'nın
hakimi ise Erlik Han'dır. Orta Dünya ise insan
ların yaşadığı bir yerdir. Ancak Erlik Han, etimo
lojik ve mitolojik açıdan kötü bir varlık değildir
Bilinenin aksine insanlarm saygı duyduğu, "ata"
olarak adlandırdıkları, ılısana ruhunu veren, dün
ya yaratan/yaratmaya katkı sağlayan, ilk şamanın
kendisi veya şamanların atasıdır.
Reklam