İnsan evrene baktığında çoğu zaman sadece olanı görmekle yetinmez; gördüğünün ne anlama geldiğini de düşünmeye başlar. Bu yüzden insanın içinde evreni gerçekten anlamaya yönelik bir merak olduğu söylenebilir. İnsan neden var olduğunu, dünyanın nasıl işlediğini, hayatın bir amacı olup olmadığını sorgular. Bilim, felsefe ve din gibi alanlar da biraz bu meraktan doğmuş gibi görünür. Bu açıdan bakıldığında insanın, evrenin arkasındaki düzeni ya da anlamı keşfetmek istediği düşünülebilir.
Ama diğer taraftan insanın tamamen belirsiz ve anlamsız bir dünyada yaşamakta zorlanabileceği de düşünülebilir. Böyle bir durumda insanın, yaşadığı dünyayı kendisi için daha anlaşılır ve yaşanabilir kılmak amacıyla bazı anlamlar yüklediği de söylenebilir. İnsan bazen olayları bir amaçla ilişkilendirir, tesadüfleri bir hikâyeye bağlar veya hayatına değerler ve hedefler vererek dünyayı kendisi için daha anlamlı hale getirir.
Bu yüzden insanın evrenle kurduğu ilişki belki de tek taraflı değildir. Bir yandan evrenin gerçekten ne olduğunu anlamaya çalışan bir yönü varken, diğer yandan da gördüğü dünyayı kendi bakışıyla anlamlı hale getirmeye çalışan bir yönü olduğu düşünülebilir. Yani insan hem anlamı arayan hem de bir ölçüde anlam kuran bir varlık gibi düşünülebilir.
Öncelikle yorumlamaya çalıştığın değerli emeğin için teşekkür ederiz Zeynep Sultan🤍
Şimdi kurduğun önermeye biraz da şöyle bakmanı tavsiye ediyorum: İnsan hakkında sık söylenen bir düşünce vardır:
Senin de anlatmaya çalıştığın kadarıyla "İnsan hem evreni anlamaya çalışan hem de dünyaya anlam veren bir varlıktır."
Ama biraz düşününce bu fikir fazla romantik görünmeye başlar. Gerçek hayata baktığımızda durum daha sade görünüyor. İnsan aslında evreni çözmeye çalışan bir varlık değildir. İnsan daha çok belirsizlikten rahatsız olan ve onu azaltmaya çalışan bir canlıdır. Bunu üç basit noktada görmek mümkün.
Birincisi: İnsan evreni anlamak için değil, hayatta kalmak için düşünür.
İnsan zihni evrenin sırlarını çözmek için gelişmedi. Günlük hayatta işimize yarayan şeyler için çalışır: tehlikeyi fark etmek, yiyecek bulmak, diğer insanlarla geçinmek. Evrenin nasıl oluştuğunu bilmek bunların hiçbirine doğrudan yardımcı olmaz. Zaten tarih de bunu gösterir. Bilim çok geç ortaya çıktı. Bugün bile çoğu insan hayatını evren üzerine düşünmeden geçirir.
İkincisi: İnsan çoğu zaman anlam üretmez, sadece bağlantılar kurar.
Beynimiz olayları açıklamak ister. Rastlantıları bile bir sebebe bağlarız. Karmaşık şeyleri hikâyeye dönüştürürüz. Bu bize rahatlık verir. Ama bu her zaman gerçek bir anlam bulduğumuz anlamına gelmez. Kader inancı, komplo teorileri ya da eski mitler bunun iyi örnekleridir. Bunlar çoğu zaman dünyayı gerçekten açıklamak için değil, zihnimizi rahatlatmak için vardır.
Üçüncüsü: İnsan aslında anlam aramaz, anlam boşluğundan kaçmaya çalışır.
Çoğu insan hayatını “Hayatın anlamı nedir?” diye düşünerek geçirmez. İnsanlar genellikle işlerine, günlük uğraşlarına ve rutinlerine odaklanır. Bugünün dünyasında eğlence, tüketim ve sürekli dikkat dağıtan şeyler de bu sorularla yüzleşmemizi kolayca ertelememizi sağlar.
Bu yüzden belki de insanı şöyle tanımlamak daha doğru olur:
İnsan evreni anlamaya çalışan bir varlık değildir. İnsan belirsizlikten hoşlanmayan ve bu belirsizliği azaltmak için çeşitli açıklamalar üreten bir varlıktır.
Yani mesele büyük bir “anlam arayışı”ndan çok, dünyadaki karmaşayla yaşayabilmenin bir yolunu bulmaktır. İnsan bazen hikâyeler kurar, bazen teoriler üretir. Ama çoğu zaman bunu evreni çözmek için değil, hayatı biraz daha anlaşılır hale getirmek için yapar.
Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.