Ne demek hocam candan uzaklaşmak?
Özden, coşkudan, anlamdan uzaklaşmak. Hangi mevki makamda olursan ol ve servetin ne kadar olursa olsun, kendi özüne, "can"a merhaba demeden yaşamında anlam bulamazsın!
Bir insanın "ben"den "biz"e dönüşebilmesi, bu bilinci geliştirmesi çok önemli bir adım ve bunu belki ilkokula dahi gitmemiş bir kadın başarıyor. Sorum şu: Eğitimsiz deyip önemsenmeyen bu kadın "biz'e ömrünün bir parçasını verecek duruma nasıl geldi? Hangi aile ortamı bu bilincin gelişmesine hizmet etti? Bu sorunun cevabını bulup anlamak önemli...
Eğer iyiliğin bir nedeni varsa, o artık iyilik değildir; eğer iyiliğin bir sonucu, yani ödülü varsa yine iyilik değildir. Demek ki iyilik, neden ve sonuç zincirinin dışındadır.
Dış tanıklığa önem veren kültür korku temelli... Şayet kontrol eden, korkulacak kimse yoksa kişi istediğini yapabileceğini düşünür. Kimse görmüyor ki! Mesela sınıfta başlarında bir öğretmen yoksa istediği gibi kopya çekebileceğini düşünür.
İç tanıklığa önem veren kültürde ise bir işi yaparken kişi önce kendi özüne, vicdanına hesap verir. Sınavda öğrencinin başına gözetmen dikmeye gerek yoktur. En önemli denetimci içindeki vicdanıdır. İki tür kültür arasındaki en temel ayrım budur.