Kendi Klasiklerimize Neden Bu Kadar Yabancıyız?
Bugün “klasikler” denildiğinde zihnimizde çoğunlukla Batı düşüncesinin kurucu metinleri beliriyor. Şüphesiz bunlar insanlığın ortak mirasına ait eserlerdir ve okunmayı hak ederler. Ancak İslâm medeniyetinin asırlar boyunca ürettiği felsefî, hikemî ve irfânî klasiklere yönelik aynı dikkati gösterdiğimiz söylenemez.
Hatta “okuyalım, çocuklarımıza da okutalım” dediğimiz klasikler söz konusu olduğunda, bu kavram çoğu zaman neredeyse otomatik biçimde Batı klasiklerini çağrıştırmakta klasik okuma tasavvurumuz büyük ölçüde bu minvalde sınırlanmaktadır.
Klasikler, yalnızca geçmişte yazılmış metinler değildir. Bir medeniyetin varlık, bilgi, ahlâk ve insan anlayışının en yoğun biçimde billurlaştığı metinlerdir. Her medeniyet kendi kavramlarını, sorularını ve hakikat tasavvurunu bu eserlerde muhafaza eder. Bu nedenle kendi klasiklerine yabancılaşmak, yalnızca bazı kitapları okumamış olmak değil, kendi düşünce geleneğinin kavramlarına, meselelerine ve idrak ufkuna da uzak düşmektir.
Bu bağlamda felsefe, hikâye, şiir ve ahlâk diliyle yazılmış bazı klasik eserlerimize hep beraber bakalım:
Bu klasiklerin en temel ortak özelliği, en karmaşık metafiziksel ve ahlâkî hakikatleri dahi alegoriler, masallar ve yaşanmışlıklar gibi her seviyeden insanın okuyup 'vusatınca' anlayabileceği, kendi ruh dünyasına tatbik edebileceği edebi bir dille sunmalarıdır. Bunlardan "bazıları":
1. Sa'dî Şîrâzî (Ö. 691 / 1292) - Bostan ve Gülistan: Ahlâk, hikmet, siyaset ve insan ilişkilerini şiir ve hikâyelerle anlatan klasik edebiyatın başyapıtlarındandır.
2. Mahmud Şebüsterî (Ö. 720 / 1320) - Gülşen-i Râz: Vahdet-i vücûd, insan-ı kâmil ve metafizik hakikatleri özlü ve şiirsel bir dille ele alan tasavvuf klasiğidir.
3. Âşık Paşa (Ö. 733 / 1332) -
New York'taki Metropolitan Müzesi'nin küçük İndus koleksiyonuna yaptığım ziyareti yazdıktan on yıl sonra, sergilenen bir dizi yeni obje ve kaldırılan diğer objelerle karşılaştım (ilk ziyarete bakınız). Ne yazık ki, sergideki daha büyük sorun çözülmemişti. Belucistan'ın Quetta bölgesinden daha fazla Mehrgarh tipi figürin ve (Metropolitan Müzesi'nin başlığında yanlışlıkla öküz olarak adlandırılan) tek boynuzlu atları tasvir eden iki mühür vardı. Bu sefer objeleri daha iyi bir netlik sağlamak için siyah bir arka plan üzerinde göstermeyi tercih ettim ve daha iyi iPhone lensi, özellikle Uttar Pradesh'ten olası bir geç İndus objesi olan İki Brahman Boğasına Binen Kadın'ın daha yakın çekimlerini yapmama olanak sağladı.
Dünyanın en büyük ve en çok ziyaret edilen müzelerinden biri olan Metropolitan Müzesi'nin (Met), çok sayıda başka antik İndus eserine sahip olduğu göz önüne alındığında, en azından bir gün antik İndus ve ilgili eser koleksiyonlarına tam bir vitrin ayırmaları ve medeniyet ile Belucistan'daki öncülleri ve Uttar Pradesh'teki sonraki gelişmeleri hakkında uygun bir bağlamsal açıklama sunmaları umulmaktadır. New York ve New Jersey bölgesindeki büyük Güney Asya nüfusu muhtemelen bundan memnun olacaktır, aynı şekilde bu antik medeniyet hakkındaki bilgisi en iyi ihtimalle yetersiz ve insan medeniyetine katkısıyla orantısız olan geniş halk da. Hem antik Mısır hem de antik Mezopotamya, Met'te çok sayıda galeride (tüm odalarda) temsil edilmektedir ve bağışlar ve koleksiyonlar açısından bu bolluğun iyi nedenleri vardır; İndus medeniyetine adanmış bir galeride tek bir kalıcı vitrin, büyük bir dengesizliği düzeltmek için makul bir adım olacaktır.
- Omar Khan, Haziran 2026
Aşağıda, Met'in kataloğundan alınan açıklamalarla birlikte, yorumlayıcı etiketlerinden verilen
Reklam
Günaydın :)Alıntı
Hayat, bazı şeylerin olabilmesi için birtakım yollar hazırlardı.
José Mauro de Vasconcelos
José Mauro de VasconcelosOne Piece 505. Bölüm
Hiçbir şeyi göremiyor musun? Yitirdiğin her şeyi saymayı bırak! Giden gitti! Ama geriye ne kaldığını kendine sor!
Reklam
Reklam