Pəri
@AriadnaOliver
at the lakes where all the poets went to die
62 okur puanı
Nisan 2023 tarihinde katıldı
Modernizmdə "stream of consciousness", yəni zehin axışı üsulunun öndərlərindən biri olan Virginia Woolf...
Zehin, şüur axışı - qarışıq süjet xətləri və ya hadisələrdən daha çox obrazlar və onların daxili monoloqlarına nəzər salan, mənim də son zamanlarda olduqca diqqətimi çəkən üslublardan biridir. Oxuduqca, sanki, hər bir obrazın duyğu keçişlərini, hər saniyə beyinlərindən keçən min cür dolaşıq fikirləri və ürək səslərini olduğu kimi siz də hiss edirsiniz.
Mrs. Dalloway də bu tərzdə yazılmış kitablar arasında ən sevilənlərdən biridir. Əsərdə bütün hadisələr tək bir günün içərisində baş verir. Əslində, elə də çox bir hadisə yoxdur, eynilə bizim kimi sıravi insanların həyatlarının hər hansı bir gününə bənzəyən bir gündür. Clarissa Dallowayin evində həmişəki şənliklərdən birini keçirəcəyi bu adi iyun günündə müxtəlif təbəqələrdən müxtəlif insanların iç dünyalarına səyahət edirik. Yazıçı ölümlə yaşamaq arzusunu, müharibə ilə sülhü, keçmiş ilə indini, varlı ilə kasıbı, sevgi və nifrəti qarşı qarşıya qoyur. Və ya qoymur.
Çox sevərkən eyni zamanda nifrət elədiyim fransız ədəbiyyatının ən çox oxunan əsərlərindən biri, Volterin isə ən məhşur povesti olan bu kitab məni həm "niyə indiyə kimi oxumamışam", həm də "kaş elə heç oxumayaydım" deməyə vadar elədi (Baxmayaraq ki bir hissəsini uşaq vaxtı haradansa oxuduğumu kitabın yarısında cümlələrdən birini xatırlayanda başa düşdüm).
Leibnizin optimizim fəlsəfəsinə qarşı çıxmaq məqsədilə yazılan əsərdə hər şey ürəkbulandırıcı dərəcədə iyrəncdir. Amma bu qədər iyrənc olmasının səbəbi əsərdə baş verənlərdən savayı az qala 300 il keçməsinə baxmayaraq vurğulanan bütün nöqtələrin müasir "ədalətli" dünyamızda hələ də eyni səviyyədə qalması gerçəyidi. Oxuyarkən gah ürəyim bulandı, gah həyatı sorğuladım, gah da boş-boş divarlara baxdım. Üstəlik əsərdə elə bir qadın obraz yoxdur ki, onlar haqqında hər hansı bir cümlədə məni iyrənti qarışıq bir vahimə və qəzəb basmasın. Özümü çox zaman nikbin bir insan olmağa çalışdığım və buna inandırdığım üçün Pangloss qədər axmaq hiss eləyirəm hələ də, bu nöqtədən geri qayıtmağım üçün nə qədər yavan romantizmlə başımı qatmaq ya da neçə mənasız fərdi inkişaf kitabları oxumağım lazım olar, bilmirəm.
Xülasə, mənim kimi psixologiyanız zəifdirsə və özünüzü bir az da bataqlığa sürükləmək istəsəniz, mütləq oxumanızı tövsiyə edirəm.
İllərdi Agatha Christie oxucusu olsam da, heç vaxt Miss Marpl seriyasıdan olan kitablarına nəzər salmamışdım. Yəqin ki, qatı Puaro pərəstişkarı olduğum üçün Miss Marpl ilə onu müqayisə eləməkdən yayınmağa çalışmışam. Oxucuların da əksəriyyəti hələ Agatha'nın sağlıq dövrlərində belə ikisini həmişə müqayisə ediblər. Elə kitabın müqəddiməsində Agatha özü də bundan söz açır və Miss Marpl'ı üstün tutduğunu deyir. Üstəlik, bu seçimini açıqlayarkən Miss Marpl'ın insan təbiətinə daha bələd olduğunu, eyni şeyi Puaro'nun etməsi üçün bir kitab yazı yazmalı olduğunu deyərək məzəmmət də edir. Bu hər nə qədər doğru olsa da, Puaro'nun 300 səhifəlik kitab boyu oxucunu barmağına dolamağının və işin üstünü son 3 səhifədə açmağının da öz ləzzəti var.
"13 müəmma" əsərinə gəldikdə isə, Daily Mirror'un da yazdığı kimi kitabı heyifsilənərək oxudum. O qədər çox süjet xətti, qarışıq motivlər var ki, bunların hərəsinə bir roman yazmaq əvəzinə hamısını bir kitabda israf eləmək ancaq Agatha'dan gözlənə bilərdi. Olduqca axıcı, bir fəsli bitirən kimi o birinə başlamaq həvəsi yaradan əsər, Miss Marple seriyasının ikinci kitabıdır. Mənim kimi Puaro pərəstişkarısınızsa və Miss Marpl kitablarına daxil olmaq üçün bir giriş lazımdırsa, elə bu kitabın özündən başlaya bilərsiniz.
Son olaraq, Teas Press'in ölkədə Şərq-Qərb'dən sonra gələn ikinci ən yaxşı nəşriyyat olduğuna bir daha əmin oldum. Dizayndan tutmuş səhifə nömrələrinin üstündəki lupa təsvirlərinə, tərcüməçi qeydlərinə qədər hər şey çox keyfiyyətli və üzərinə düşünülərək hazırlanıb. Tərcüməyə də söz ola bilməz.
Bütöv bir xalqın yenidən doğuşunu qələmə alan, oxuduqca sizi öz ölkəniz və xalqınızın gələcəyi ilə bağlı dərin düşüncələrə daldıran möhtəşəm bir kitab.
Hər birimiz ətrafımıza baxanda bizi məmnun etməyən mənzərələr görsək, o dəqiqə irad tutmağı bacarırıq. Hamının fikri ortaqdır; "Cəmiyyət pozulub. Cəmiyyət pisdir. Cəmiyyət dəyişib". İnsanlarımız xudbin, yalançı, bədbəxt, ac, çarəsiz, qərəzli və düşüncəsizdir, yaxşı, bəs günahkar kimdir? Bizlər də qurumuş mənəviyyatlarımızla bu sistemin bir parçası olmaqdan savayı nə etmişik, nə edəcəyik? Belə olan halda, şikayətlənməyə və ya göz yummağa haqqımız və vicdanımız çatırmı?
