Sanırım " Mantığını kaybetmene yol açan şeyler vardır ya da kaybedecek bir mantığın yoktur" diyen Lessing'di. Anormal duruma anormal bir tepki normal davranıştır.
Biri bize Dostoyevski'nin insanı hemen her şeye alışabilen bir varlık olarak tanımlamasının anlamını sorsaydı derdik ki: " Evet, insan neredeyse her şeye alışır ama bunun nasıl olduğunu bize sormayın." Ne psikolojik incelemelerimiz ne de biz tutsaklar henüz o kadar ileri gitmemiştik. Psikolojik tepkilerimizin hala ilk evresindeydik.
Ortalamaya bakılırsa, sadece yıllar boyunca kamptan kampa sürülen ve bu hayatta kalma mücadelesinde tüm erdemlerini kaybeden tutsaklar yaşamlarını sürdürebiliyorlardı. Kendilerini kurtarmak için dürüstçe olsun olmasın, kaba kuvvet, hırsızlık ve arkadaşlarına ihanet de dahil olmak üzere her yolu denemeye hazırlardı. Birçok şanslı olay veya mucizenin(artık buna ne derseniz) yardımıyla geri dönebilmiş olan bizler ise biliyoruz ki en iyilerimiz dönemedi.
Kötümser insan duvar takviminden her gün bir sayfa yırtarken, geride kalanların incelmesini korku ve üzüntüyle fark eden bir insana benzer. Diğer yandan hayatın sorunlarına aktif olarak saldıran insan ise takvimden her yırttığı sayfanın arkasına günlük bazı notlar aldıktan sonra düzgünce diğerlerinin yanında dosyalar. Bu notlarda yazılanlar dolu dolu yaşadığı hayatı yansıtır ve o da bunlara gurur ve keyifle bakabilir.