Ama, kim çok tecrübe sahibi olmakla övünebilir? derdi; çok tecrübeli olduğunu söyleyenler çoğunlukla çok yanılanlar değil midir? Sonra içinde bulunduğu koşulların ne oldu ğunu kim yeterince kavrayabilir? Bizim kafamızdaki planlar, alnımıza yazılan planlardan çok farklıdır. Biz mi kaderi yönlendiririz, yoksa kader mi bizi yönlendirir? Ustaca hazırlanmış onca proje suya düşmüştür ve düşecektir! Onca mantıksız proje de başarılı olmuştur ve olacaktır! İşte yüzbaşım Berg-op-Zoom ile Port-Mahon'nun alınmasından sonra bana bunları söylemiş, ardından da ihtiyatlılığın bizi başarıya götürmediğini, sadece başarısızlığımızı teselli ettiğini ve kusurumuzu hoş göstermek imkânını verdiğini eklemişti.
...Bizim muhtarın, buğdayımı satığım tüccar Kotelnikov'un, Moskova'daki teyzemin?.. Aslında hiçbirinin yüzünü bile görmek istediğim yok, onların da benim için ölüp dirildiklerini sanmam; ama insanoğlunun yapısı bu işte: Yüzlerini bile görmek istemediğim insanlar için hayatımın en güzel yıllarını, mutluluğumu, geleceğimi harcıyorum!