Türkleri tanımak isteyen Kemal Tahir okumalı, doğru. Türk edebiyatının gücünü görmek isteyen de Kemal Tahir okumalı. Baştan sona bir klasik, bir başyapıt. Cümle cümle işlenmiş bir eser. Aslında uzunca bir inceleme yazmak için buraya geldim ama gidip aldığım keyfi devam ettireceğim. Yazısı batsın, anı yaşayıp eserin tadını çıkaralım.
Cesur adam, o korkak adamcağızdır ki cesaret isteyen yerde, hele diğer insanların önünde korkuya yenilmez. Her şeyi sarsan korkuya rağmen dizlerini bükmemeyi, sesini kaybetmemeyi, ayakta kalmayı becerir. En garibi, bu kuvveti de ona karşısındakiler, yani kendisini korkutanlar verir.
Sevinci taşımak, acıyı taşımaktan daha zor. ..
Kamil Bey, düşünür gibi konuştu:
- Yahut da, bizim millet acıya alışmış. Biz hepimiz bahtsızlığa o kadar alışmışız ki, sevinç anormal geliyor. Bilmez misiniz, bizde yüksek sesle gülmek ayıpların başında sayılır. Hele çocuklar için ...
Sonra hocalar bize cennetin sevinçleri yerine durmadan cehennemin işkencelerini belki de bu sebeple anlatırlar . . .