Barış Hikmet
@BarisHikmet
Kur’an-ı kerim ve sünnet İslam dininin en temel kaynakları olduğu için peygamber efendimizin hayatı üzerinde gerek Müslüman araştırmacılar gerekse oryantalistler tarafından sürekli bir şekilde incelemeler yapılıp kitaplar yazılmıştır. Yapılmış olan bu çalışmaların bir kısmı peygamberi insan üstü bir varlık olarak anlatıp onun hayatı ile aramızdan yüksek setler çekmiştir. Bir kısım çalışmalar da İslam dinine ve peygambere olan düşmanlıktan dolayı olaylar çarptırılarak anlatılmıştır. Bundan dolayı Peygamberin hayatını tarafsız bir şekilde ve doğru kaynaklardan öğrenmek bir Müslümanın en temel sorumluluğu olmalıdır.
Peygamberimizin hayatı üzerinde yapılan çalışmalardan biri de kendisini tarafsız ve agnostik olarak tanıtan Lesley Hazleton tarafından yazılmış olan ‘The First Muslim’ adlı kitaptır. Bu kitap C. Erdal Bodur tarafından, ‘İlk Müslüman’ adı ile Türkçeye çevrilmiştir. Eser; üç bölüm, teşekkürler, notlar ve kaynakçadan oluşmaktadır. Yazarın genel olarak kullandığı kaynaklar; İbn İshak ve et-Taberi’dir. Kitap okunduğunda, yazarın bazı yerlerde bilgi eksikliğinden dolayı hatalar yaptığı görülmektedir. Özellikle getirmiş olduğu bazı hadisleri yanlış anlayıp yorumlaması gözden kaçmamaktadır.
Yazarın başarılarından biri de, Hz. Peygamber zamanındaki Arap toplumunu iyi incelemiş olmasıdır. Hz. Peygamber’in çocukluk dönemindeki yetim psikolojisi, bedevi kültürü içerisinde çocukluğunu geçirmesinin o’nda bıraktığı izler, ticaretin genel olarak Mekke özelde ise Hz. Peygamber’in hayatındaki rolü, Mekke’de Kabe’yi merkeze alarak oluşturulan ve sürdürülen elit kültürü, kabile içi ilişkilerin hayatı devam ettirmedeki etkisi, Medineli’lerin Hz. Peygamber’e bakış açısı gibi konularda neredeyse ezbere bildiğimiz bilgilerin gözden geçirilmesini sağlayan yetkinlikte değerlendirmeler
Reklam
Hadisler, peygamberin sözleri olmaları ve birçok ayette “Allah’a ve Peygamber’e itaat edin” gibi emirlerin bulunması hadislerin İslam dininin ikinci ana kaynağı olmasına sebebiyet vermiştir. Bundan dolayı ilk dönemlerden beri hadislerin tespiti, peygambere aidiyeti ve nasıl anlaşılması gerektiği üzerinde konuşulmuştur. Peygamber daha hayatta iken bu durum direkt peygambere sorularak halledilebiliyor iken sonraki zamanlarda ise daha farklı çözümler üretilmiştir. Bu uğurda yüzlerce şerh, muhtelfu’l-hadis ve ğaribu’l-hadis gibi eserler yazılmıştır. Günümüzde ise hala bu konu tartışma konusu olmakla beraber bu konu hakkında yazılmış birçok eser bulunmaktadır bu eserlerden bir tanesi de “Meridyen Derneği 2013 Hadis ve Siret Ödülü”nü almış olan Salih Kesgin’in ‘Hadisleri Anlama Sorunu’ adlı eseridir.
Eser; giriş, üç bölüm ve sonuç şeklinde yazılmıştır. Girişte; yapılan çalışmanın öneminden, çalışmada izlenilen metottan ve istifade edilen kaynaklardan bahsedilmiştir. Birinci bölümde; “kavramsal ve teorik çerçeve” başlığı altında ‘hadislerin tespiti’ ve ‘değerlendirme’ kavramlarından kastın tam olarak ne olduğundan bahsetmiştir. İkinci bölümde; “Hadis rivayetlerinin tespitinde anlama sorunu” başlığı altında hadislerin Peygamber’e tespiti esnasında oluşmuş olan ön anlama ve ön yargılara örnekler getirilerek anlatılmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise; “hadis rivayetlerinin değerlendirilmesinde anlama sorunu” başlığı altında peygambere aidiyeti tespit edilmiş olan bir hadisin anlayan tarafından nasıl değerlendirilip anlaşıldığı anlatılmaya çalışmıştır. En sonda sonuç bölümünde ise; tüm anlatılanları özetleyip son düşüncelerini dile getirmiştir.
Kesgin’in de ifade etiği üzere ilk dönemlerden beri hadis konusundaki en önemli problemlerden biri elimize ulaşan bir metnin
