Bir ağaç, bir nehir, gökyüzü gibi kendimizin dışında olan bir şeyi algılamak daha kolaydır ama kendinize, bilincinizin içeriğine, zihninizin içeriğine, varlığınıza, yürüyüşünüze, düşüncelerinize, duygularınıza, depresyonunuza sizinle onlar arasında hiçbir ayrım olmadan bakabilir misiniz? Ayrım yoksa çelişki de yoktur. Ayrımın olduğu yerde çelişkinin olması zorunludur; bu bir yasadır. İçimizde gözlemleyenle gözlemlenen arasında bir ayrım var mıdır? Eğer gözlemleyen korku, açgözlülük ya da acıya çözümlenmesi, bastırılması, anlaşılması, aşılması gereken kendisinden ayrı bir şey olarak bakıyorsa, o zaman ayrım ve çelişkiyle mücadele ortaya çıkar.
Anlaşılmayan ve çözümlenmeyen sorunlar insanın yaşamını çarpıtır. Çözüm aramaya başlamadan önce sorunu gözlemlemeyi bilmek sorunun aynı zamanda yanıt olduğunu görmek demektir. Koşullanmaların farkında olmak önemlidir. Algılamak görmek demektir. Bir ağaca baktığınızda ne görüyorsunuz? Sadece optik bir gözlemlemeyle mi bakıyorsunuz, yoksa ağacı isimlendirerek; bu bir çam ağacıdır. diyerek mi bakıyorsunuz? Ağaca
ağaç olarak değil, isim koyarak baktığınızda artık ağacı ağaç olarak görmezsiniz. Söz "şeyi" yadsır. Hiçbir sözcük olmaksızın bakabilir misiniz?
Yaramazlık yapan bir çocuğa yeni bir oyuncak verdiğinizde tümüyle kendini oyuncağa verir, sessizleşir ve oyuncağı keşfetmeye çalışır. Çocuk oyuncağa tümüyle yoğunlaştığı için yaramazlık bitmiştir. Bizim de oyuncaklarımız var. Biz de yoğunlaştığımız zaman sessizleşir ve sakinleşiriz. Olağanüstü güzellikte bir doğa manzarasını seyrederken bir an için tümüyle sessizleşiriz. O güzellik içinde kaybolur, kendimizi unuturuz. İşte, o kendimizi unuttuğumuz anlarda güzelliği görebiliriz. Güzelliğin özü Ben'in yokluğudur. Meditasyonun özüne de Ben'i unutmakla varılır.
Binlerce yıldır çelişkilerle, itaatle, sürü bilinciyle, taklit ederek, tekrar ederek yaşadık. Zihinlerimiz olağanüstü bir biçimde köreldi. Başkalarının söylediklerini tekrarlayan, ne söyleyip söylemediklerini tartışan ikinci el insanlar haline geldik. Kendi davranışlarımızdan öğrenme kapasitemizi ve enerjimizi yitirdik.
Bilincimizin içindekilere yakından bakmalıyız. Çoğumuz çocukluğumuzda yaralandık, incindik. Sadece evde değil, okulda, üniversitede ve daha sonra hayatta da incindik. İncindiğiniz de etrafınıza bir duvar örersiniz. Duvarın arkasında gittikçe daha yalnızlaşır, daha fazla incinmemek için yollar arayan korku dolu, huzursuz insanlar haline geli rs iniz Bu incinmelerden dolayı davranışlarınız nörotikleşir. Bu da bilincinizin içeriğinin bir parçası olur. Şimdi, bu incinme denilen şey nedir? "İncindim" dediğinizde -fiziksel değil içsel, psikolojik olarak- ne kastediyorsunuz? Bu, kendiniz hakkında bir imaj, bir resim değil mi? Hepimizin kendimiz hakkında imajları var. Büyük insan olmak, alçakgönüllü olmak, tüm gururu, kendini beğenmişliği, gücü ve konumu ile önemli bir politikacı olmak, diplomalı olmak ya da ev kadını olmak, tüm bunlar kendi hakkınızda sahip olduğunuz imajlardır. Herkesin kendi hakkında imajları vardır, bu tartışılmaz bir gerçektir. Düşünce imajı yaratır ve imaj incinir.