Fatih şıvkın
@Bolanka
HIRİSTİYANLIK NASIL BİR SENTEZDİR? Hıristiyanlığın öteki dinlerden esaslı şekilde ayrıbir din olmadığını tarih göstermektedir.Bütün öteki kutsal kitaplar gibi, HıristiyanlığınKutsal Kitap’ı da insan eseridir.Müslümanlık hariç olmak üzere, öteki dinlerinçoğundan daha yeni olan Hıristiyanlık, daha önceki dinlerle şaşırtıcı benzerlikler göstermektedir. Tanrı’sı, Yahudi peygamberlerin Yehova’sıdır ki, GökselBaba haline girmiştir. Bütün ilkel tapınışlarda kutsal olan, olmayandan nasıl yüksekse, Kalde’deki tepeler nasıl ovalara hâkimse, onun yaşadığı Gök de yeryüzünden yüksektir. Perseus nasıl Danae’den doğ
muşsa, İsa da bir bakireden doğmadır; o da Dionysos ve Horus gibi, düşmanlarından mucizeli bir şekilde kurtulur. Osiris, Dionysos-Zagreus gibi ölüp, sonra Attis ve Temmuz gibi, baharın başlangıcında dirilir. Ölümünün bazı ayrıntılarına Babilonya’da rastlamak mümkündür. Tıpkı Mithra’ya olduğu gibi, onada bir Kurtarıcı sıfatıyla tapınılır. Teslis düşüncesizaten birkaç dinde vardır. Bakire Meryem, tıpkı ötekikadın Tanrıların-İsis’in, İştar’ın, Astarte’nin, Kibele’nin- yaptıkları gibi, insanların az çok sevgi dolu birdindarlığa olan eğilimini tatmin eder; Meryem tıpkı Demeter gibi ıstıraplı bir anadır, İsa’yı kucağında taşıyan Madonna tasviri ise küçük Horus’u kolları arasında tutan İsis’in tasvirinin tıpkısıdır. Şeytan,İran’ın Angra Mainyu’sudur. Melekler, iblisler, azizler, animizmdeki ruhlardır. Son yargı gününe Zerdüşt’ün Mazdeizm’inde daha önce rastlanır. Hıristiyanlığın verdiği ölümsüzlük sözüne daha önceki Orfeus ve Dionysos gizli ayinlerinde de rastlanır. Komünyon, kutsal varlığın etine ve kanına ortak olmakdemek olup, totemik kökten gelmektir. Bu daha önce Eleusis’te ekmekle, Dionysos’a inananlar tarafından şarapla, Mithra dininde ise ekmek, şarap ve su ile
İsa ve öğretisi Hıristiyanlık, Doğu mistisizminin, Yahudi mesihciliğinin, Yunan düşüncesinin ve Roma evrenselciliğinin “kavşak noktasında” ortaya çıktı. “Doğduğu yer, böylesine etkilerin odaklaştığı biryer.Hıristiyanlığın kurucusu İsa, ilk Roma imparatoru Augustus zamanında, Filistin’de dünyaya geldi.Ve orada vaazda bulundu. Kurduğu din, kendisindençok sonra, Roma İmparatorluğu’nun resmî dini haline gelmiş ve sonuçta tüm Batı dünyasının egemendini olmuştur.İsa’nın öğretisinin temeli şu: Tanrı, şefkati bütünevreni kapsayan bir Baba’dır. Ve yeryüzünde “Tanrı’nın saltanatı” hüküm sürecektir günün birinde.İsa’nın öğretisinin temeli olan “Tanrı saltanatı”düşüncesi için, “insan düşüncesini harekete geçirenve kafasını değiştiren en büyük ihtilal doktrinlerinden biridir” der, İngiliz tarihçisi Wells.İsa, Tanrı’nın evreni kavrayan babalığı adına,neye karşı çıkıyor ve ne getiriyordu?Ne idi içeriği “İsa’nın ihtilalciliği”nin?- Önce, zamanının dar milliyet inancına karşı çıkıyordu İsa.İsa’dan önce Yahudiler, evrenin biricik Tanrı’sıolan “Yehova”nın, bir adalet Tanrısı olduğuna inanıyorlardı. Ancak Yehova, kendisiyle pazarlık da edilebilen bir Tanrı idi. Nitekim bu Tanrı, İbrahim Peygamberde pazarlık ederek, Yahudileri yeryüzünde“egemen bir ırk” haline getireceğine söz vermiştir.Oysa, İsa’ya göre, Tanrı’yla pazarlık olmaz. Ve gelecekteki Tanrı saltanatında ayrıcalıklı ırk, ayrıcalıklıinsanlar yoktur. Bütün insanlar kardeş ve birbirineeşittir. Tüm insanlar bu İlahi Baba’nın evlatlarıdır.Günahkârları da içinde olmak üzere.- İsa, zamanının dar aile bağlarına da karşı çıkıyordu. Yahudiler, aile bağları çok güçlü olan bir kavimdi.İsa’nın aşıladığı büyük Tanrı sevgisi, onların darve sınırlayıcı olan aile kurumunu parçalayacaktı.Tanrı saltanatı, İsa’nın arkasından gidenlerden oluşacak
Hıristiyanlığın yayılması Hıristiyanlık, başlangıçta bir “yoksullar hareketi” olmuştur. İlk Kilise, bir yoksullar birliği, bir kardeşler topluluğu idi; “yoksul” (ebionim) diye adlandırılırdı ilk Hıristiyanlar. “Hıristiyanlığın kurulması,halktan gelen insanların şimdiye değin başardıklarıen büyük eserdir”.Büyük Fransız düşünürü Ernest Renan’ındır busöz.İsa’nın öğretisini, onun ölümünden sonra, Çömezleri (Havariler) yayar. Dinin dayandığı esaslarıiçeren kutsal metinlerin yazılması da İsa’dan sonraolur. Bu çömezler içinde özellikle AzizPaulus, çok önemli bir yer tutar. Yahudiliği, Mithra dinini ve o zamanınİskenderiye’sinde egemen inanışlarlailgili birçok düşünceleri ve anlatımları Hıristiyanlığa sokan o olmuştur. İsa’nın, Tanrı Osiris gibi, yeniden dirilmek ve insanlara ölümsüzlük vermeküzere ölen bir Tanrı olduğu inancını aşılayan da odur. Dinin tutunmasıve yayılmasındaki hizmeti ne denli büyük olursa olsun, “Tanrı-İsa” ile “İnsanlığın babası olan Tanrı” arasındaki hısımlık konusunda karışık ilahiyatkavgalarına yol açan da yine Aziz Paulus olmuştur.Kısacası, hayli azizlikler etmiştirHıristiyanlığa Aziz Paulus! İsa’dan sonraki iki yüzyıl boyunca, Hıristiyan dini Roma İmparatorluğu’nda durmadan yayılıyor.Yeni dinin, Filistin’den çıkarak Roma İmparatorluğu’nda hızla yayılmasında, taşıdığı düşünceler kadar -belki onlardan da çok- o z
amanın Roma’sındaki