Burun
Qoqolun “Burun” hekayəsi absurd və satira üzərində qurulmuş fəlsəfi bir əsərdir. Əsərin qəhrəmanı mayor Kovalyov bir səhər oyananda burnunun yoxa çıxdığını görür. Daha da qəribəsi odur ki, burun artıq ayrıca bir şəxs kimi, yüksək rütbəli məmur libasında şəhərdə gəzir. Kovalyov onu geri almaq üçün çabalasa da, cəmiyyətin rütbə və vəzifəyə olan kor-koranə hörməti onun yolunu kəsir.
Bu hekayə insanın kimliyinin zahiri mövqe ilə ölçülməsini tənqid edir. Burun – insanın şərəfi, adı, cəmiyyətdəki dəyərinin simvoludur. Kovalyov burnunu itirəndə, sanki özü də “heç kim” olur. Qoqol göstərir ki, cəmiyyət insana şəxsiyyətinə görə yox, vəzifəsinə və görünüşünə görə dəyər verir.
“Burun” bizə deyir: əgər insan öz dəyərini yalnız başqalarının baxışı ilə ölçürsə, bir gün özünü də itirə bilər.