Çağlar
@Cags1
24 okur puanı
Haziran 2019 tarihinde katıldı
Mustafa Kemal tebrik telgrafları
Öte yandan, TBMM Reisi Mustafa Kemal, Trabzon Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Heyeti Merkeziyesi Reisi Ahmet Bey'e hitaben 30 Haziran 1921'de aşağıdaki telgrafı yollar:
Trabzon Müdafaayi Hukuk Cemiyeti Heyeti Merkeziyesi Reisi Ahmet Bey'e
Vatanperverane hissiyat ve izahatınıza teşekkür ederim. Hakiki icapların yaptırılacağından emin olmanızı ve milli vazifesinizi şimdiye kadar olduğu gibi yapmaya devamınızı rica ederim
Türkiya Büyük Millet Meclisi Reisi
Mustafa Kemal
(Atatürk'ün Bütün Eserleri c. 11 s. 219)
Çağlar
Mustafa Kemal aynı gün bir de Trabzon'da iskeleler Kahyası Yahya Reis Zade Yahya efendi'ye "Vatanperverane hissiyat ve temennilerinize teşekkür ederim" diye yazdığı kısa bir telgraf yollar (Atatürk'ün Bütün Eserleri c. 11 s. 220)
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Maria Suphi ile ilgili
Kâhya'nın yakın arkadaşı Hocanın Hasan'ın oğlu Murat Ateş, Cumhur Odabaşıoğlu'na 13 Ocak 1988'de konu hakkında şu bilgileri vermiştir. "Rahmetli babam Hocanın Hasan, Kâhya'nın çok yakın arkadaşıydı. Mustafa Suphi hadisesinden sonra, Mustafa Suphi'nin karısını Çömlekçi'de vaktiyle Alican Tokman'a ait halen metruk olan evde sakladığı söylenirdi, burada bulunan bir kadınla konuştum, ancak Kâhya'nın karısı çok sert, müsamaha tanımayan bir kimseydi, kadını uzun müddet saklayamadı, bir müddet sonra kadın kayboldu, bu yıllarda on bir yaşındaydım ve kadının kati olarak Mustafa Suphi'nin karısı olduğunu bilmiyordum" (Cumhur Odabaşıoğlu, Trabzon, s.214)
Çağlar
Öte yandan olaydan 6 yıl önce, bu şehirde yaşayan bir yabancı, Ermeni kadınların başından geçenlerle ilgili olarak şöyle demiştir: "Büyük kızların yetimhanede çocuk bakıcısı olarak kaldıklarını, bunlar arasında en güzellerinin burada hükmü geçen çetecilerin evlerinde, onların keyfine hizmet etmek için alıkonduğunu, İttihat ve Terakki komitesi üyelerinden birinin kentin merkezi yerindeki evine bu kızlardan 10 tanesini kapattığını, kendisinin ve arkadaşlarının hizmetinde kullanıldıklarını duydum" (James Bryce-Arnold Toynbee Osmanlı imparatorluğunda Ermenilere Yönelik Muamele s. 521)
Mustafa Suphi ve yoldaşlarının Trabzon'a geldikten sonra başına gelenleri anlatan görgü tanığı Türkiye Komünist Gençler Birliği üyesi Abdulkadir:
O sırada ben tebdil-i kıyafetle Değirmendere'ye gittim. Vaziyeti bizzat kendim müşahe ettim. Saat 9'da gelecek olan heyet saat yarımda geldi. Halkın kısm-ı azamı gitmişti. Yağmur yavaş yavaş yağıyordu. Hava dahi soğuk idi, halkın dağılmaları üzerine derhal inzibat ve polis memurları yolları keserek halkın gitmelerine mani oluyordu. Fakat halk mahalle aralarından savuşuyordu. Saat yarımda kafile göründü. Değirmendere'de vali, Müdafaa-i Milliye Reisi ve azaları, polis müdürü bulunuyordu. Kafilenin yaklaşmasından ilk evvel bir zabit elindeki evrak ile Müdafaa-i Milliye Reisi ile görüştü. Derhal zabıt tevkif edilerek sevk olundu. Esbabı sonradan anlaşıldı. O sırada Kâhya Yahya dahi rüsûmat dairesinden on tane hammal ve 5-6 tane Rençber on beş tane sepetli hammal çocukları dizerek geldi. Kafilenin takarrübünden beş dakika evvel tellal bağırdı. Gelen kafileye hakaret, tükürmek, çamura batırmak gibi şeylerin yapılması hususunu teşvik etti.
Kafileden ilk evvel Mustafa Suphi çıktı. Derhal bir zabit karşı durarak şu suretle hitap etti. Mustafa Suphi, Mustafa Suphi bak 16 arkadaştan yalnız ben kurtuldum. Bakü'de Türkmenistan'da binlerce üsera kardeşlerimizi sen mahvettin, bunun üzerine teşvik edilen halk, hammal, rençberler, istemeyiz diye haykırdılar. Mustafa Suphi Müdafaa-i Milliye Reisine ve valiye hitaben söyledi ki: Biz Ankara'ya gideceğiz, Mustafa Kemal Paşa'ya arz-ı ubudiyet (bağlılığımızı belirtmek) için geldik. Lütfen müsaade ediniz. Muhabere edelim. Ondan sonra diyorken arkadan birisi bir tekme vurdu. Suphi yoldaş çamurlar içinde yuvarlandı. Hammal derhal taarruz ederek yüzüne tükürmek, çamur atmak ve döğerek motora sevk
Çağlar
Devamı: kadının (Maria Suphi'nin) hangi evde olduğunu haber almak üzere uğraştım. Fakat hiçbir taraftan malumat alamadım. Bidayette Kâhya'nın evinde olduğunu, saniyen Nemlizade Ragıp Bey'in evinde olduğunu söylediler. Bazı üç dört defa olmak üzere evlerinin kapılarından geçiyordum. İhtimal rast getiririm veya pencereden bakarken görüp nerede olduğunu haber alırım diye uğraştım. Fakat hiçbir taraftan haber alamadım. Bilahare epey zaman geçtikten sonra kadının Kâhya tarafından Rizelilere hediye edildiğini ve orada zevk arasında öldürdüklerini haber aldım (dönüş belgeleri c.2 s. 161-162
Suriye'deki Fransız Levan Ordusu Başkomutanlığı'nda Paris'e, Mustafa Suphi'nin önderlik ettiği TKP ile Ankara'nın yürütmekte olduğu sahte komünist partinin mahiyeti hakkında 6 ocak 1921'de şu istihbarat raporu gönderilir;
... Bununla birlikte, Ankara'da bu komünist hareketliliğin yanı sıra gerçek amaçları itiraf edilmeyen bir Türk sosyalizm propaganda merkezinin bulunduğunu da kaydetmek gereklidir. Bu propagandanın failleri sosyalizmle hiçbir ilişkisi olmayan ve savaş döneminde levazım, ihracat ve spekülasyonla mücadele ile ilgili her türlü sahtekarlığa karışmış ikinci düzeyde İttihadçılardır. Bu hareketin belirleyici isimleri arasında İttihad ve Terakki'nin Constantinople merkezi eski delegesi Ali İhsan Bey, Yeni Gün gazetesinin redaktörü Nadi Bey, Tanin gazetesinin eski redaktörlerinden Muhiddin Bey yer almaktadır.
Ministere Des Affaires Etranges, Drection Des Affaires Politiques Et Commerciales, Seri E Karton 308 Dosya 1, 16 oct 1920-30 Avr 1921, Turquie 95 Politique unterieme Dossier General'den Aktaran Emrah Cilasun, Baki İlk Selam
Çağlar
Komünist ve sosyalist doktrinleri lehindeki her türlü davranışları sadece milli siyaset ile ilgili sebeplerden dolayı başvurulan geçici bir manevradan başka bir ley olamayacak ve.... giremeyecek... sadece (Türk) milliyetçilerinin kontrolündeki topraklar bolşeviklerin Azerbaycan ve Ermenistan'da ve menşeviklerin Gürcistan'da başlattıkları sosyalist tecrübelerin dışında kalmaktadır
Suriye'deki Fransız Levan Ordusu Başkomutanlığı'nda Paris'e, Mustafa Suphi'nin önderlik ettiği TKP ile Ankara'nın yürütmekte olduğu sahte komünist partinin mahiyeti hakkında 6 ocak 1921'de şu istihbarat raporu gönderilir;
... Bununla birlikte, Ankara'da bu komünist hareketliliğin yanı sıra gerçek amaçları itiraf edilmeyen bir Türk sosyalizm propaganda merkezinin bulunduğunu da kaydetmek gereklidir. Bu propagandanın failleri sosyalizmle hiçbir ilişkisi olmayan ve savaş döneminde levazım, ihracat ve spekülasyonla mücadele ile ilgili her türlü sahtekarlığa karışmış ikinci düzeyde İttihadçılardır. Bu hareketin belirleyici isimleri arasında İttihad ve Terakki'nin Constantinople merkezi eski delegesi Ali İhsan Bey, Yeni Gün gazetesinin redaktörü Nadi Bey, Tanin gazetesinin eski redaktörlerinden Muhiddin Bey yer almaktadır.
Ministere Des Affaires Etranges, Drection Des Affaires Politiques Et Commerciales, Seri E Karton 308 Dosya 1, 16 oct 1920-30 Avr 1921, Turquie 95 Politique unterieme Dossier General'den Aktaran Emrah Cilasun, Baki İlk Selam
Çağlar
Halihazırda Rusya'daki iç vaziyet konusunda en iyi istihbarat kaynaklarına sahip olan Ankara hükümetinin Anadolu'nun Sovyetleştirilmesine izin vermeyeceği aşikardır. Moskova ile ilişkilerini mümkün olduğunca devam ettirmeye mecbur olan Ankara, bir Türk Komünist Partisi bahanesiyle kendisini dışardan gelen Bolşevik propagandasına karşı korumanın yolunu bulmuştur