Çağlar
@Cags1
24 okur puanı
Haziran 2019 tarihinde katıldı
Puan vermedi·272 syf.·
2025 3. kitabı
Reklam
Puan vermedi·160 syf.·
47 günde okudu
·Okunma: 20 Aralık 2025 20:03
·2025 2. kitabı
Kürtlerin İngilizlerle ilişkileri
Yazar ve araştırmacı Faik Bulut, İngiliz büyükelçisinin sözlerine dikkat çekiyor:
"Şeyh Sait Hareketi döneminde Azadi örgütünün diplomasi faaliyetinden söz ederken"... Ciddi bir diplomasi pratiği sergileyemedi. Mesela Şeyh Sait'in oğlu Ali Rıza, Tebriz',deki İngiliz konsolosundan, "Bağımsız bir Kürt devleti için destek bulabilmek amacıyla Londra'ya gidişine izin verilmesini" istemişti. Konsolosun bu isteği hoş karşılamasına büyük tepki gösteren büyükelçi, "İngiltere'nin özerk veya bağımsız bir Kürt Devleti'nin kurulmasını teşvik etmek veya bu konuda sorumluluk üstlenmek gibi bir politikası yoktur" demişti (Faik Bulut, Tarih boyunca Kürtlerde diplomasi, s.255, Evrensel yayınları)
Keza başka bir kaynak Kürtlerin yabancılarla işbirliği etmesi bir yana Türkiye'nin Fransızlarla işbirliği ederek isyanı bastırdığını söylemektedir.
"Stratejik ve lojistik değerlendirmeler, geçit vermez dağlarla korunan isyan bölgesine bir şekilde ulaşmasının zaruri olduğunu gösteriyordu. Bunun tek yolu bir kısmı Suriye'den geçen Bağdat Demiryolunu kullanmaktı. Bu sebeple, Türk hükümeti, Türk birliklerini ve malzemelerini demiryolunun Suriye'deki bölümünden taşıyabilmek için Suriye'deki Fransız yetkililerden izin istedi. 20 Ekim 1921 tarihli Fransız-Türk antlaşmasının 10. Maddesi gereğince bu izin verildi.
Bu antlaşma ayrıca 1921 Franklin-Bouillon Antlaşması olarak da bilinmektedir. Kürt ve Kürt yanlısı kaynaklar Bağdat Demiryolunun Suriye'den geçen bölümünü kullanmakla, Türklerin, isyanın gidişini belirleyecek bir fayda sağladığını vurgulamaktadır." (Wadie Jwaideh, Kürt Milliyetçiliğinin Tarihi, s. 399, iletişim yayınları)
Uğur Mumcu Şeyh Sait ayaklanması hakkında
Uğur Mumcu 8 Eylül 1992 tarihli yazısında "Şeyh Sait Ayaklanmasının İngilizlere yaradığı bellidir. Ancak ayaklanmanın İngilizler tarafından çıkarıldığı yönünde bir belge yoktur" deme cesaretini İsmet İnönü'nün anılarına dayanarak söyleyebilmiştir.
"... Türkiye'de meydana gelen bütün Kürt ayaklanmalarında, hatta kapalı bir bölge olarak isyan eden, lojistik destek alabilecek hiçbir kapısı bulunmayan Dersim İsyanında bile İngiliz Fransız parmağı çok aranmış ama kamuoyuna empoze edilen 'yabancı parmağı' anlayışının tersine en yetkili devlet adamları bile şaşırtıcı biçimde bu konuda söz konusu iki ülkeyle ilişkileri bozacak herhangi bir protestoda bulunmamışlardır. Yine de iç politikada Kürt hareketini zan altında bırakmak için sürekli olarak 'dış güçler'le ve özellikle İngilizlerle birlikte ele alınmıştır..." diyor.
Erzurum kongresindeki Nakşibendiler
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna giden yolda belki de en önemli kilometre taşı olan Erzurum kongresinin 8 kişiden oluşan yönetiminde 3 Kürt var. Erzincan'dan Nakşibendilerim başı şeyh feyzi, 1918 yılına kadar Osmanlı Meclisi mebusan üyesi olarak kalan Siirtli Sadullah Bey ve Mutki aşiret reisi Hacı Musa Bey Mirzazade
Reklam