Bana kalan
EL KIZI – ORHAN KEMAL
El Kızı, taşrada yaşayan bir ailenin dağılma sürecini anlatırken aynı zamanda dönemin toplumsal yapısını gözler önüne seren bir romandır. Roman, denizde bulunan bir kadın cesediyle başlar. Cesedin parmağındaki elmas yüzük, okuru geçmişe götürür ve Nazan'ın hikâyesini ortaya çıkarır. Başlangıçta maddi bir değeri temsil eden bu yüzük, roman ilerledikçe Nazan'ın evine, çocuğuna ve ait olduğu yaşama duyduğu bağlılığın simgesine dönüşür.
Avukat Mazhar, eşi Nazan ve oğulları Haldun dışarıdan bakıldığında sıradan bir aile görünümündedir. Ancak evin gerçek hâkimi Mazhar'ın annesi Hacer Hanım'dır. Gelinini oğluna yakıştıramayan Hacer Hanım, Nazan'ın hayatını giderek çekilmez hâle getirir. Kimsesiz ve silik bir karakter olarak çizilen Nazan, kendi evinde bile söz sahibi olamaz. Mazhar ise zamanla eşinden uzaklaşır ve Neriman adlı bir kadınla ilişki yaşamaya başlar. Sonunda Nazan'ı oğlundan ayırarak İstanbul'a gönderir. Bundan sonra Nazan'ın hayatı yoksulluk, istismar, suç çevreleri, hapishane ve bağımlılık gibi ağır deneyimlerle şekillenir. Romanın sonunda aile üyelerinin yolları tamamen ayrılır; herkes farklı bir hayata savrulur.
Orhan Kemal, toplumcu gerçekçi anlayışının bir gereği olarak bireysel bir dramın arkasındaki toplumsal nedenleri görünür kılmaya çalışır. Roman boyunca Cumhuriyet sonrasında yaşanan değişimlerin gündelik hayata yansımaları sık sık karşımıza çıkar. Boşanmış kadınlara yönelik önyargılar, kadınların kamusal alandaki varlığına duyulan tepki, kılık kıyafetteki dönüşüm, Medeni Kanun'un getirdiği yenilikler ve modern yaşam tarzının toplum tarafından kabulleniliş süreci bunlardan bazılarıdır. Bir dönem kadınların eşleriyle dışarıda oturup çay içmesi bile hoş karşılanmazken, ilerleyen yıllarda iş hayatında daha görünür olmaları toplumsal
Reklam
Ölü Canlar - Gogol
Ölü Canlar – Nikolay Gogol
Kitap, serflik dönemindeki Rus taşrasını ve dönemin toplumsal yapısını hiciv yoluyla anlatan önemli bir eserdir. Gogol, bu romanda yalnızca bireyleri değil; bürokratik düzeni, sınıf anlayışını, insan ilişkilerindeki çıkarcılığı ve statü tutkusunu da eleştirir. Yazar, babadan kalan unvanlara ve toplumsal hiyerarşiye karşı insani değerleri savunan bir bakış açısı ortaya koyar.
Romanın başkahramanı Çiçikov, Rus edebiyatının unutulmaz karakterlerinden biridir. Çiçikov, büyük toprak sahiplerini ziyaret ederek onlardan “ölü canları” satın almaya çalışır. Serflik düzeninde toprak sahipleri, kayıtlı serfler üzerinden devlete vergi ödemektedir. Ancak nüfus sayımları seyrek yapıldığı için ölen serflerin isimleri uzun süre kayıtlardan düşmez. Çiçikov da bu sistemdeki boşluğu kullanmak ister. Kâğıt üzerinde çok sayıda serfe sahip görünerek devletten kredi almayı ve böylece kendisine yüksek bir statü sağlamayı hedefler. Fakat planları zamanla beklediği gibi ilerlemez.
Çiçikov ilk başta bulunduğu çevrede oldukça olumlu bir izlenim bırakır. Bilgili, ölçülü ve ağırbaşlı tavırları sayesinde kısa sürede kentin ileri gelenlerinin güvenini kazanır. Validen emniyet müdürüne kadar pek çok kişi onu evlerinde misafir eder. Ancak valinin kızını kaçıracağı yönünde söylentiler yayılınca insanlar onun gerçek kimliğini sorgulamaya başlar. Şüphelerin artmasıyla birlikte satın aldığı “ölü canlar” da dikkat çeker. Buna rağmen kimse meseleyi tamamen açığa çıkarmaya cesaret edemez; çünkü kendi usulsüz işlerinin ortaya çıkmasından korkarlar. Böylece Gogol, yozlaşmış bürokratik düzenin herkes tarafından nasıl sessizce sürdürüldüğünü gösterir.
Çiçikov’un geçmişi de karakterini anlamak açısından önemlidir. Soylu bir aileden gelse de bu soyluluk eski gücünü kaybetmiştir. Eğitim
Nils Vik'in Öldüğü Gün
Nils Vik'in Öldüğü Gün, yaşamla ölüm arasındaki ince çizgiyi sakin ama derinlikli bir anlatımla ele alan etkileyici bir roman. Kitabın kahramanı Nils Vik, hayatının son gününü yaşamaktadır. Her zamanki gibi sabah erkenden kalkar, günlük işlerini yapar ve teknesiyle denize açılır. Ancak bu yolculuk, diğerlerinden farklıdır. Bu kez teknesine yıllar boyunca hayatına dokunmuş, artık hayatta olmayan dostlarını, arkadaşlarını ve yolcularını alır.
Norveç’in Bergen şehrinde kıyı taşımacılığı yapan Nils’in bu son seferi, aslında geçmişine ve hayatına yaptığı bir yolculuğa dönüşür. Seyir defterindeki yolcuları birer birer teknesine alırken; aşklarını, dostluklarını, uğradığı haksızlıkları, ihanetleri ve yılların biriktirdiği anıları da yeniden hatırlar.
Roman, yaşamdan ölüme geçişi oldukça nahif ve dingin bir dille anlatıyor. Büyük olaylardan çok insanın içinde bıraktığı izlere odaklanan bu sade hikâye, okurun zihninde hüzünlü ama sıcak bir his bırakıyor. Nils Vik’in sessiz vedası, kitabın son sayfası kapandıktan sonra bile uzun süre etkisini sürdürüyor.